معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٢٦ - روايات عامه

بررسى روايات‌

روايات خاصه‌

روشن است كه بيشتر جنبه «مماشاة» و همپايى با عامّه را دارد، و در واقع همان روايات عامه است كه در روايات خاصه منعكس شده، و چيزى جدا از آن نيست. لذا شيخ‌ ابوجعفر طوسى‌، با تصريح بر آنكه روايات سهو النبى قابل اعتماد نيست، فرموده است:

از اين جهت آن را آوردم، كه مشتمل بر يك سرى احكام سهو است، تا بدان عمل شود، گرچه اصل حديث سهوالنبى را قبول ندارم.

او مى‌گويد:

فاما الأخبار التي قدمناها، من أن النبي- ص- سها فسجد، فإنها موافقة للعامّة. و انما ذكرناها لان ما تضمنته من الأحكام معمول بها.[١]

وى در جاى ديگر مى‌گويد:

إن في الحديثين الأوّلين- المشتملين علي قضية سهو النبي- ما يمنع من التعلّق بهما، و هو حديث ذي الشمالين و سهو النبي- ص- و هذا مما تمنع العقول منه.[٢]

روايات عامه‌

اين روايات سه عيب دارند:

اولًا، اختلاف در متن روايات:

١. در تعيين نماز: ظهر بوده يا عصر يا عشا

٢. در ركعات: بر سر دو ركعت سلام داد يا سه ركعت‌

٣. زمان به جا آوردن: هنوز از جاى برنخاسته، بقيه را آورد يا پس از بلند شدن و جابه‌جا شدن.

٤. سجده پيش يا پس از سلام: دو سجده سهو را پيش از سلام يا پس از سلام انجام داد.

[١] . تهذيب الاحكام، ج ٢، ص ٣٥٠، رقم ٤٢.

[٢] . همان، ص ١٨١، رقم ٢٧.