معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٠ - ١ شريعت

از اين‌رو، در تمامى مواردى كه قرآن به يهود و نصارى، «يا اهل الكتاب»

خطاب مى‌كند، مقصود «دارندگان شريعت آسمانى» است و نوشتار مقصود نيست. اساساً، نوشته در اين باره، خصوصيتى ندارد، بلكه عمده: «داراى شريعت بودن» است؛ چه كتاب- به صورت معمولى- داشته باشند، يا نداشته باشند. لذا اگر ثابت شود زرتشتيان و بوداييان، داراى شريعت آسمانى بوده‌اند، اهل كتاب شمرده مى‌شوند، چه ثابت شود كتابى- به‌صورت نوشته- داشته‌اند يا نه. از ديدگاه فقه اسلامى، تفاوتى ندارد، جز آنكه ثابت شود، در اصل داراى شريعت آسمانى بوده‌اند.

د. خداوند در معرفى «برّ» مى‌فرمايد:

... وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ الْكِتابِ وَ النَّبِيِّينَ ...[١]

مقصود از «كتاب» شريعت و فرايض الاهى است، كه بايد به آن ايمان داشت و مورد عمل قرار داد، زيرا اگر مقصود: كتب انبيا باشد، مى‌بايست به صورت جمع مى‌آمد، چنانچه ملائكه و انبيا جمع آورده شده‌اند، ولى چون شريعت الاهى يكى است، به صورت مفرد آمده است.

ه .. در مورد بعثت انبيا مى‌فرمايد:

كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ ....[٢]

مقصود از «كتاب» شريعت است؛ زيرا آنچه با همه انبيا همراه بوده، شريعت است، نه كتاب به معناى نوشته. برخى كتاب (نوشته) داشتند و اكثراً داراى نوشته نبودند، لذا مقصود از «كتاب» كه با همه انبيا همراه بود، جز شريعت نيست.

و. هرجا، كتاب با حكمت قرين شود، مقصود شريعت است، مانند:

وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ ما أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتابِ وَ الْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ.[٣]

وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ‌

[١] . بقره، آيه ١٧٧.

[٢] . همان، ٢١٣.

[٣] . همان، ٢٣١.