معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٨٢ - اختلاف درجه اصحاب

در حالى كه او را به خوبى نمى‌شناسند.

آرى خداوند، پيامبرش را از حالت نفاق اينان آگاه ساخت، و صفت و سِمَت اينان را آشكار نمود، آنجا كه فرمود:

وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِم كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَة.[١]

(هرگاه آنان را ببينى از اندامشان در شگفت شوى- كه آراسته و پهناور است- و اگر سخن گويند، گوش فرا دهى- چون چرب‌زبان و چاپلوسند- آرى! آنان همچون چوب‌هايى‌اند كه بر ديوار تكيه زده‌اند.)

حضرت مى‌فرمايد: اينان همچنان به حيات ننگين خود ادامه دادند، و از در چاپلوسى، خود را به پيشگامان ضلالت و داعيان جهالت، نزديك ساختند، و از هرگونه تزوير و كذب و بهتان، خوددارى نكردند. و بدين‌سبب از جانب چنان واليان ستمگر، به مناصب و مقامات دولتى شگرفى دست يافتند، و بر گرده مردم بينوا تحميل شدند.

آرى! مردم همواره همراه و همگام با حكمرانان و دنياپرستان، رهسپارند، جز آنان كه مورد عنايت خاص پروردگار، پاك زندگى مى‌كنند.

٢. دومين گروه، كسانى‌اند كه مطلبى از پيامبر (ص) شنيدند، ولى به خوبى آن را ضبط نكردند، و احياناً همراه با وهم و خيال‌پردازى نقل مى‌كردند. اين همين چيزى است كه در اختيار دارند، خود به آن عمل مى‌كنند و براى ديگران نيز روايت مى‌كنند و مى‌گويند: آن را از پيامبر شنيده‌ايم. اگر مردم بدانند كه آنچه مى‌گويند با وهم و خيال آميخته است، از آن‌ها نمى‌پذيرند. و اگر خودشان هم متوجّه شوند كه توهّمى پيش نيست، آن‌را به دور افكنند.

٣. سومين گروه كسانى‌اند كه مطلبى را از پيامبر شنيده‌اند، ولى ناسخ يا مخصّص آن را نشنيده‌اند، و همان‌گونه كه شنيده‌اند، نقل مى‌كنند. كه اگر مردم بدانند مطلبى منسوخ يا مخصوص است، آن را بدان‌گونه از آن‌ها نمى‌پذيرند.

٤. چهارمين گروه، راست‌گويان و درست‌انديشان هستند كه در ضبط و نقل، كاملًا هوشيارانه رفتار مى‌كنند. اينان گفتارشان استوار، و نقل حديثشان ثابت و پايدار است.

[١] . منافقين، آيه ٤.