معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٤ - ٦ ٣ راز و رمز

كنت كنزاً مخفيّاً فأحببت ان اعرف، فخلقت الخلق لكي أعرف.[١]

سراسر جهان آفرينش، مظاهر و آيينه‌هاى تجلى ذات حق‌اند، و اساس آفرينش، جمال و زيبايى و عشق به جمال و زيبايى است.

عشق عرفانى، يك عشق دو طرفه است:

يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ.[٢]

همين عشق حق، به جمال خويش، عامل تجلّى وى، و در نتيجه عامل پيدايش جهان شد.

عشق، همانند وجود، از ذات حق به سراسر عالم هستى سرايت كرد، لذا هر موجودى عاشق ذات و كمالات ذات خويش است، و چون كمالات داراى مراتبى است، هر مرتبه پايين طالب مرتبه بالاتر از خويش است، و چون بالاترين مرتبه هستى و مرتبه كمال، ذات حضرت حق است، پس معشوق حقيقى سلسله هستى، ذات مقدس بارى‌تعالى است.

پس همين عشق به كمال و عشق به اصل خويش، عامل و محرّك نيرومند حركت و سير همه پديده‌ها و از جمله انسان، به سوى حضرت حق است.

يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى‌ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ.[٣]

اى انسان، تو رهسپار به سوى پروردگارت، پيوسته در تلاشى، و خواسته و ناخواسته، در اين ره پيمودن هرگز درنگ روا ندارى، و در نهايت به هدف خويشتن خواهى رسيد.

اين همان عشق به جمال حق است، كه انسان را به سوى او رهسپار ساخته است:

إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ.

٦. ٣. راز و رمز

عرفان و تصوف، در تمامى ادوار، و در ميان همه اقوام، از دير زمان، با

[١] . اين حديث اگرچه از لحاظ سند شناخته نيست، ولى با معناى آيه« وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ- ذاريات ٥١: ٥٦» كه به« يعرفون» تفسير شده، سازگار است.

[٢] . مائده، آيه ٥٤.

[٣] . انشقاق، آيه ٦.