معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥ - تفاسير نقلى پيوسته و ناپيوسته
اين در حالى است كه علّامه طباطبايى روايات نخست را، به دليل مخالف بودن با ظاهر تعبير قرآن وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالًا كَثِيراً وَ نِساءً[١] مردود دانسته و همان
روايت از نوع دوم را اختيار كرده است.[٢]
تفاسير نقلى پيوسته و ناپيوسته
بيشتر تفسيرهاى نقلى كه تنها به نقل روايات اكتفا كردهاند، به دليل آنكه در ذيل برخى آيات، روايتى بهدست نيامده، از اينرو آيات را بهطور ناپيوسته آورده و روايات مربوطه را در ذيل قرار دادهاند. تفسير برهان، نورالثقلين عياشى و قمّى از همين قبيل است. از اين گروه مىتوان به تفسير ابوالجارود زياد بن مُنذر هَمْدانى كوفى از اصحاب امام باقر (ع) در قرن دوم هم اشاره كرد كه برگرفتههايى از آن از- ابتداى سوره آلعمران تا پايان قرآن- در تفسير منسوب به علىبن ابراهيم آورده شده است. همينطور تفسير ابوحمزه ثُمالى ثابتبن دينار ازدى كوفى متوفاى (١٤٨) كه مصاحب چهار امام (امام سجاد تا امام كاظم (ع)) كه بهدست دانشمند محترم عبدالرزاق حرزالدين گردآورى شده، از همين قبيل است.
در مقابل، تفسير طبرى و تفسير الدر المنثور تا حدودى از نوع فراگير و پيوسته شمرده مىشوند. تفاسيرى همچون ثعلبى، بغوى، ماوردى، ابوالسعود، تفسير كنزالدقائق، صافى و ابنكثير هم كه آيات را بهطور فراگير- هر چند مختصر- تفسير كردهاند، از تفاسير نقلى پيوسته به حساب مىآيند.
[١] . نساء، آيه ١. انتشار نسل بشرى را تنها از دو تن بيان داشته، و اين با روايات كه از چهار تن مىداند مخالف است. به علاوه مسأله تناسل و توالد از آميزش دو جنس مخالف طبيعى نمىماند، چه رسد به آنكه توالد در جنّ و پرى به گونه بشر معهود نيست.
[٢] . و فى الاحتجاج عن السجاد( ع) فى حديث له مع قرشى يصف فيه تزويج هابيل بلوزا اخت قابيل و تزويج قابيل باقليما اخت هابيل. فقال له القرشى: فاولداهما؟ قال: نعم. فقال له القرشى: فهذا فعل المجوس اليوم. قال ان المجلوس فعلوا ذلك بعد التحريم من الله. ثم قال له: لا تنكر هذا انما هى شرايع الله جرت، اليس الله قد خلق زوجة آدم منه، ثم احلهاله؟ فكان ذلك شريعة من شرائعهم ثم انزل الله التحريم بعد ذلك الحديث. اقول: و هذا الذى ورد فى الحديث هو الموافق لظاهر الكتاب و الاعتبار.( سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ٤، صص ٢٥٢- ٢٥١.)