معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٤٧ - «كتاب» در لغت

براى نمونه آيات زير را مى‌آوريم:

كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ.[١]

حتم نمودم كه خود و پيامبرانم در زندگى اين جهان پيروز باشيم. يعنى: چنين خواسته و اراده نموده‌ايم.

قُلْ لَنْ يُصِيبَنا إِلَّا ما كَتَبَ اللَّهُ لَنا.[٢]

به ما نمى‌رسد جز آنچه خدا براى ما نوشته است، يعنى: خواسته است.

وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى‌ بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ.[٣]

خويشاوندان در نوشتار الاهى برخى به برخى نزديك‌ترند. يعنى در شريعت الاهى كه بر مردم فرض كرده است.

وَ كَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ.[٤]

در تورات بر آنان- قوم يهود- نوشتيم. يعنى: تشريع نموديم.

كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ.[٥]

بر شما نوشته شده: هرگاه مرگ فرا رسد، و اندوخته‌اى داشته باشيد، براى پدر و مادر و نزديكان سفارشى بنماييد. بر شما نوشته شده، يعنى خواسته شده است.

كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ.[٦]

روزه بر شما نوشته شده است. يعنى از شما خواسته شده است.

از اين‌رو، نوشتار را «كتابت» گويند، كه حروف و كلمات را گرد هم آورده، و كتاب از آن جهت، كتاب گفته مى‌شود كه ورق‌هاى نوشته را گرد هم آورده است. نيز تكاليف و احكام الاهى كه به صورت «شريعت» بر مردم فرود آيد، كتاب است، زيرا بر آنان نوشته شده و اين نوشته‌ها، از خواست حتمى الاهى حكايت دارند:

إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً.[٧]

[١] . مجادله، آيه ٢١.

[٢] . توبه، آيه ٥١.

[٣] . انفال، آيه ٧٥.

[٤] . مائده، آيه ٤٥.

[٥] . بقره، آيه ١٨٠.

[٦] . بقره، آيه ١٨٣.

[٧] . نساء، آيه ١٠٣.