مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ١٠٤ - ٥ - مشخصات نسخ خطى تعليقات اسفار آقا على
«هذه تعليقات على السفر الالهى من الاسفار للاستاد الموسس آقا على المدرس ادامه الله ايام افاضته علينا» در اين مجموعه رساله توحيديه به عنوان يكى از تعليقات اسفار و در انتهاى آن چند تعليقه ديگر آقا على بر سفر چهارم نيز به چشم مىخورد. نام كاتب و تاريخ كتابت مشخص نيست. اكثر قريب به اتفاق اين تعليقات گزينشى است از نسخه اول، به همراه چند تعليقه انگشت شمار اختصاصى. ما از اين نسخه با علامت اختصارى (ك) ياد كردهايم.
^ نسخه هشتم: نسخه شخصى استاد سيد جلال الدين آشتيانى. حاشيه خطى بر چاپ سنگى اسفار. نام كاتب مشخص نيست، اما ظاهرا يكى از شاگردان آقا على، آقا محمد رضا، ميرزا هاشم [اشكورى] دام ظله، آقا غلامعلى [شيرازى] دام ظله است و علاوه بر حواشى اين چهار حكيم حواشى ملا محمد اسماعيل [اصفهانى] و نيز، الاستاد دام ظله نيز به چشم مىخورد. حواشى آقا على بر سفرهاى اول و سوم ريز، بد خط و تا حدودى ناخواناست. در اين نسخه ٢٣ تعليقه از آقا على آمده است. ظاهرا اين نسخه غير از نسخه اسفارى است كه حواشى آقا محمد رضا و آقا على به خط آقا شيخ غلامعلى در آن نقل شده است و در اختيار ايشان بوده است [١]. ما از اين نسخه با علامت اختصارى (ش) ياد كردهايم.
^ نسخه نهم: نسخه شماره ٤٩ كتابخانه مسجد جامع چهلستون تهران. اين نسخه شامل سفرهاى سوم و چهارم اسفار است. و در آن مجموعا ١٢ حاشيه از آقا على مدرس بر سفر سوم اسفار يافت شد. اين نسخه فاقد شماره صفحه است. خط حواشى به خط آقا على بسيار شبيه است، در بعضى امضاهاى حواشى ظاهرا «دام ظله» به انتهاى امضاى آقا على اضافه شده است. نام كاتب مشخص نيست و تاريخ كتابت آن مىبايد قبل از ١٣٠٧ باشد.
اين حواشى با نسخه اول مشترك است. ما از اين نسخه با علامت اختصارى (ح) ياد كردهايم.
^ نسخه دهم: مجموعه خطى شماره ٩١٨ كتابخانه مدرسه مروى تهران، حاوى دو تعليقه بلند اسفار است كه به نام رسالة فى العلة و المعلول مشهور شده است. كاتب اين دو تعليقه محمد بن محمد باقر خراسانى و تاريخ كتابت آن ١٢٩٨ است. اين دو تعليقه عينا در نسخه اول (ن) به چشم مىخورد. آقا على در بدايع الحكم به اين تعليقه اشاره كرده است: «نگارنده حروف
[١]. سيد جلال الدين آشتيانى، مقدمه انوار جليه ملا عبد الله مدرس زنوزى، صفحه ٣٧.