مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٤٨ - ٣ - كنت دو گوبينو(١٨١٦ - ١٨٨٢ ميلادى)

مملكت ايران به وجود مسعود اين بزرگوار افتخار مى‌كند و اظهار اعتبار مى‌نمايد، كثر الله امثاله و مد ظله له [١]». ارتباط نزديك ميرزا محمد حسن با آقا على از دو زاويه قابل مطالعه است. اول با توجه به ارتباط بسيار نزديك اعتماد السلطنه با ناصر الدين شاه قاجار، وى در تقريب حكيم و شاه بسيار مؤثر بوده است. دوم: با عنايت به اطلاعات محمد حسن خان از غرب و دنياى جديد، اين ارتباط در اطلاع آقا على از جهان معاصر و غرب مؤثر بوده است.

٣- كنت دو گوبينو (١٨١٦- ١٨٨٢ ميلادى) [٢]

عالم و سياستمدار فرانسوى كنت دو گوبينو از ١٨٥٥ تا ١٨٧٥ سفير كبير فرانسه در تهران و از ١٨٦٢ به مدت دو سال وزير مختار فرانسه در ايران بوده است. علاوه بر آن در سويس، يونان، برزيل و سوئد مأمور سياسى فرانسه بوده است. مهمترين اثرش «رساله درباره نابرابرى نژادهاى انسانى» [٣] است. ديگر كتاب او «تاريخ ايرانيان طبق آثار شرقى يونانى و لاتينى» [٤] نام دارد. بيشتر شهرت گوبينو ناشى از نظريه نژادى اوست. بخش مهم آثار و يادداشتهاى او در كتابخانه ملى شهر استراسبورگ مضبوط است. [٥] وى در زمينه فلسفه و فلاسفه ايران مطالعاتى داشته و از اين حيث با آقا على رفت و آمدهايى داشته و از حكيم موسس درخواست مى‌كند كه تاريخ حكماى ايران را در هفت قرن اخير كه كمتر مورد توجه و بررسى قرار گرفته به رشته تحرير درآورد. گوبينو اين رساله منحصر به فرد را با خود به فرانسه مى‌برد. [٦] وى در كتاب «مذاهب و فلسفه‌هاى آسياى مركزى [٧]» در ١٨٦٥

[١]. المآثر و الآثار، ص ٢١١ و ٢١٢.

[٢]. مهمترين منبع تحقيق درباره گوبينو دو جلد كتاب آلمانى به قلم لودويك شمان تحت عنوان «منابع و تحقيقات درباره زندگانى گوبينو» است:

Ludwig Schemann

''Quellen Und Untersuchungen Zum Lebens Gobineaus ' '

Strassburg. Verlag, Von KARLY, Tru? bner, ٤١٩١.

[٣]." Essai sur L'ine? galite des races humaines''.

[٤].

''Histore des perses d'apre ?s les outeur orintaux ,Grec et latins ' ' .

[٥]. ر. ك. فرهنگ فارسى معين، ج ٦، ص ١٦٧٧- ١٦٧٨.

[٦]. نسخه اصلى اين رساله در ضمن پرونده گوبينو در كتابخانه دانشگاه استراسبورگ فرانسه نگهدارى مى‌شود. رساله تاريخ حكماى ايران در جلد سوم همين مجموعه منتشر خواهد شد.

[٧]. Joseph Arthur Gobineau

Les Religions et les philosophies dans L'Asie Central ,٥٦٨١ .

اين كتاب توسط م. ف [فره‌وشى‌] به فارسى ترجمه شد. با توجه به كاستى‌هاى اين ترجمه قديمى، ترجمه مجدد كتاب شايسته است.