مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٨٠ - ١ چرا آقا على مدرس طهرانى؟
كردم؟ گستره تحقيق در آثار آقا على تا كجا است؟ محدوديتهاى اين تحقيق چيست؟ نحوه تقسيم آثار در مجلدات سهگانه مجموعه بر چه اساس است؟ چرا بدايع الحكم در اين مجموعه نيامده است؟ چه كارهايى در اين مجموعه مصنفات انجام گرفته است؟
١. چرا آقا على مدرس طهرانى؟
در ضمن مطالعه، تحصيل و تدريس فلسفه اسلامى همواره ترسيم هويت فلسفى مسلمانان و سهم فرهنگ اسلامى در انديشه فلسفى، ذهن راقم اين سطور را بخود مشغول مىكرد. وجه امتياز حكيمان مسلمان نسبت به يكديگر، ابتكارات حكيمان مسلمان و اينكه هر يك به كاروان خردورزى چه افزودهاند، از جمله سؤالاتى بود كه در اين راستا قرار مىگرفت. و بهطور مشخص آيا پس از ملا صدرا در فلسفه اسلامى حرفى تازه زده شده است؟ يا اينكه فلاسفه چهار قرن اخير تنها به شرح و تفسير و تقرير آراء حكيم پرآوازه شيراز بسنده كردهاند؟ آيا حكيمان متعاليه با پذيرش مبانى حكمت متعاليه آراء صدر المتألهين را مورد نقد و احيانا جرح و تعديل قرار دادهاند؟ و يا بالاتر از آن، آيا حكيمى پس از ملا صدرا توانسته است در مبانى وى تصرف كند و حرفى نو دراندازد؟ در ميان فلاسفه پس از ملا صدرا، ويژگىهاى چهارگانه ابتكار، نقد، فلسفه تطبيقى و قوت علمى مرا بسوى آقا على مدرس طهرانى كشانيد. وقتى قصد مطالعه آثار اين حكيم الهى كردم تا ابتكارات او را از سويى و انتقادات او را از سوى ديگر استخراج كنم، دريافتم كه اكثر آثار او مخطوط است و از چاپ سنگى آثار چاپ شده او بيش از يك قرن مىگذرد، در آغاز پنداشتم كه با اندك كوششى آثار اين حكيم مؤسس قابل احياء است، اما در عمل خلاف اين ثابت شد و تفحص، جمعآورى، تصحيح و تحقيق آثار حكيم مؤسس سه سال به طول انجاميد، حال آنكه قصد اوليه تنها تحليل و استخراج آراء ابتكارى و انتقادى استاد الاساتيد بود نه بيشتر و احياى مجموعه آثار در اين رهگذر تنها مقدمه و وسيلهاى بيش نبود. اما هربار كه سختى و دشوارى كار خستهكننده و يكنواخت استنساخ و مقابله و تصحيح غلبه مىكرد، يا در اين شهر و آن شهر، اين كتابخانه و آن كتابخانه به دنبال نسخهاى از آثار آقا على مىگشتم تنها انفاس قدسيه اين حكيم الهى بود كه ناملايمات كار را مرتفع مىكرد و مرا به ادامه و به پايان