مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٥٢ - ٨ وفات حكيم مؤسس
بديع الملك را از جمله شاگردان آقا على شمردهاند [١]، اما نه در مقدمه بدايع الحكم و نه در متن سئوالات اشارهاى به رابطه استادى و شاگردى نشده است، چنين رابطهاى در صورت وجود قطعا از سوى استاد و شاگرد تصريح مىشد [٢]، در ديگر منابع نيز هيچ اشارهاى به اين مطلب نشده است، لذا شاگردى بديع الملك نزد آقا على، احراز نشده است. بههرحال آقا على حداقل با سه طريق امكان آشنايى با فلسفه و انديشه معاصر غرب را داشته است يكى از طريق كنت دو گوبينو، ديگرى از طريق بديع الملك ميرزا و سوم از طريق محمد حسن خان اعتماد السلطنه، هرچند آثار آقا على به ويژه اواخر بدايع الحكم نشان مىدهد كه آقا على در اين طريق چندان گامى برنداشته است.
٦. شيخ آقا بزرگ طهرانى (١٢٩٣- ١٣٨٩)
محمد محسن رازى مشهور به شيخ آقا بزرگ طهرانى كتابشناس و رجل بزرگ معاصر صاحب دائرة المعارف كتاب شناختى الذريعة فى تصانيف الشيعه و نيز مجموعه عظيم طبقات اعلام الشيعه، در كتاب اخير ضمن تجليل از آقا على مدرس نوشته است:
«ادركت اواخر ايامه فى طهران و تشرفت بخدمته كثيرا» [٣] ظاهرا شيخ آقا بزرگ در دوران نوجوانى محضر آقا على را درك كرده است. در همين كتاب تذكر داده است كه «و قد حضرت تشييعه العظيم الى مشهد عبد العظيم و زرت كرارا مرقده» [٤].
٨. وفات حكيم مؤسس
آقا على مدرس پس از عمرى حيات پربركت در شب شنبه ١٧ ذى القعده سال ١٣٠٧ هجرى قمرى (مطابق با ١٢٦٨ هجرى شمسى و ١٨٨٩ ميلادى) در تهران به رحمت ايزدى پيوست و در شهر رى بين مرقد حضرت عبد العظيم حسنى و حمزه (ع) مدفون شد. آنچنانكه از آخرين كتاب ناتمام وى برمىآيد پايان عمر حكيم مؤسس با دردى جانكاه همراه بوده
[١]. دكتر سيد مصطفى محقق داماد، مجله نامه فرهنگستان علوم، شماره ٤، ص ١٤١.
[٢]. رجوع كنيد به نحوه توصيف آقا على از بديع الملك ميرزا در مقدمه بدايع الحكم. اين قسمت از مقدمه در صفحه ٤٦ همين مقدّمه ذكر شد.
[٣],[٤]. نقباء البشر فى القرن الرابع عشر، طبقات اعلام الشيعه القسم الرابع من الجزء الاول، ص ١٤٧٤.