مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى

مقدمه مجموعه

بخش اول نگاهى گذرا به فلسفه اسلامى از آغاز تا نيمه قرن سيزدهم

1 فلسفه اسلامى از آغاز تا قرن دهم

2 صدر المتألهين و حكمت متعاليه

3 حكمت متعاليه پس از صدر المتألهين تا ملا على نورى

4 حكمت متعاليه در عصر شاگردان ملا على نورى

بخش دوم احوال حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى

1 نام، شهرت، مولد

2 خاندان حكيم موسس

3 تحصيلات و اساتيد آقا على مدرس

4 تدريس و شاگردان حكيم مؤسس

5 اخلاق و منش آقا على

6 حكماى معاصر مدرس طهرانى

7 معاصران آقا على

1 - شاهان قاجار

2 - ميرزا حسن خان اعتماد السلطنة(1259 - 1331)

3 - كنت دو گوبينو(1816 - 1882 ميلادى)

4 - حاج محمد كريمخان كرمانى(متوفى 1288)

5 - بديع الملك ميرزا

6 شيخ آقا بزرگ طهرانى(1293 - 1389)

8 وفات حكيم مؤسس

9 امتيازات انديشه فلسفى آقا على مدرس

بخش سوم آثار قلمى حكيم مؤسس

1 آثار آقا على به گزارش خود و ديگران

2 آثار منتشر شده حكيم الهى

3 آثار بجامانده از آقا على به خط خود وى

4 ديگر مخطوطات آثار آقا على مدرس

5 آثار مفقوده آقا على

6 آثارى كه انتسابشان به آقا على مدرس احراز نشد

7 دسته بندى آثار حكيم مؤسس

1 - 7 تقسيم آثار به لحاظ كامل و ناقص بودن

2 - 7 تقسيم آثار به لحاظ زبان اثر

3 - 7 تقسيم به لحاظ طول اثر

4 - 7 تقسيم به لحاظ نوع اثر

5 - 7 تقسيم آثار به لحاظ موضوع

دسته بندى آثار فلسفى حكيم مؤسس

6 - 7 تقسيم آثار به لحاظ زمان نگارش

7 - 7 تقسيم آثار حكيم مؤسس از حيث شهرت و معروفيت

8 - 7 آثار آقا على از حيث عنايت ديگر حكما به آنها(از طريق شرح، حاشيه، نقد، اقتباس)

8 منابع آثار آقا على

9 شيوه نگارش آقا على

10 ادبيات آقا على

بخش چهارم مجموعه مصنفات حكيم مؤسس

1 چرا آقا على مدرس طهرانى؟

2 گستره تحقيق

3 محدوديتهاى تحقيق

4 نحوه تقسيم آثار آقا على در مجلدات مجموعه مصنفات

5 كارهاى انجام گرفته در مجموعه مصنفات حكيم مؤسس

مقدمه جلد اول

1 - اسفار صدر المتألهين

2 - حواشى و تعليقات اسفار

3 - مقايسه حواشى اسفار حكيم سبزوارى و تعليقات اسفار حكيم طهرانى

4 - معرفى تعليقات اسفار حكيم مؤسس

5 - مشخصات نسخ خطى تعليقات اسفار آقا على

6 - آيا اين تعليقات همه تعليقات آقا على بر اسفار است؟

7 - كارهاى انجام گرفته در تعليقات الاسفار حكيم مؤسس

8 - دسته بندى تعليقات حكيم موسس بر اسفار

تعليقات الاسفار

تعليقات المقدمة

تعليقات السفر الاول فى طبيعة الوجود و عوارضه الذاتية

المرحلة الاولى فى الوجود و اقسامه الاولية

المنهج الاول فى احوال نفس الوجود

الفصل الاول فى موضوعيته للعلم الالهى و اولية ارتسامه فى النفس

الفصل الخامس فى ان تخصص الوجود بماذا

الفصل السادس فى ان الوجودات هويات بسيطة

الفصل السابع فى ان حقيقة الوجود لا سبب لها

الفصل الثامن فى مساوقة الوجود للشيئية

الفصل التاسع فى الوجود الرابطى

المنهج الثانى فى اصول الكيفيات و عناصر العقود

الفصل الاول فى تعريف الوجوب و الامكان و الامتناع

الفصل الثانى فى ان واجب الوجود لا يكون بالذات و بالغير جميعا

الفصل الثالث فى ان واجب الوجود انيته ماهيته

الفصل الرابع فى ان الواجب لذاته واجب من جميع جهاته

الفصل الخامس فى ان واجب الوجود واحد

الفصل السادس فى استيناف القول فى الجهات

الفصل السابع فى استقرار المعانى التى يستعمل فيها لفظ الامكان

الفصل الثامن فى انقسام المواد الثلاث الى بالذات و بالغير و بالقياس الى الغير

الفصل التاسع فى امتناع الامكان بالغير

الفصل العاشر فى خواص الممكن بالذات

الفصل الحادى عشر فى استلزام الممكن للممتنع

الفصل الثانى عشر فى ابطال كون الشى اولى له الوجود او العدم اولوية غير بالغة حد الوجوب

الفصل الثالث عشر فى ان علة الحاجة الى العلة هى الامكان فى الماهيات و القصور فى الوجودات

الفصل السادس عشر فى ان كل ممكن محفوف بالوجوبين و بالامتناعين

الفصل السابع عشر فى ان الممكن قد يكون له امكانان و قد لا يكون

الفصل الثامن عشر فى بعض احكام الممتنع الذات

الفصل العشرون فى ان الممتنع كى يصح ان يستلزم ممتنعا آخر

المنهج الثالث فى الاشارة الى نشأة اخرى للوجود

الفصل الاول فى اثبات الوجود الذهنى و الظهور الظلى

الفصل الثانى فى تقرير الحجج فى اثباته

الفصل الثالث فى ذكر شكوك انعقادية و فيه فكوك اعتقاديه عنها

الفصل الرابع فى زيادة توضيح لافادة تنقيح

المرحلة الثانية فى تتمة احكام الوجود

الفصل الاول فى تحقيق الوجود بالمعنى الرابط

الفصل الرابع فى ان الوجود لا ضد له و لا مثل له

الفصل الخامس فى ان العدم مفهوم واحد

الفصل الثامن فى ان المعدوم لا يعاد

الفصل الرابع عشر فى اقسام الممكن

المراحلة الرابعة فى الماهية و لواحقها

الفصل الرابع فى الفرق بين الجنس و المادة و بين النوع و الموضوع

الفصل السادس فى كيفية تقوم الجنس بالفصل

الفصل الثامن فى كيفية اخذ الجنس من المادة و الفصل من الصورة

الفصل التاسع فى تحقيق الصور و المثل الافلاطونية

المرحلة الخامسة فى الوحدة و الكثرة

الفصل الاول فى الواحد و الكثير

الفصل الثانى فى الهو هو و ما يقابلها

الفصل الرابع فى التقابل

الفصل السادس فى بيان اصناف التقابل

الفصل السابع فى التقابل بين الواحد و الكثير

المرحلة السادسة فى العلة و المعلول

الفصل الثانى فى وجوب وجود العلة عند وجود معلولها

الفصل الرابع فى ابطال الدور و التسلسل

الفصل الخامس فى الدلالة على تناهى العلل كلها

الفصل السابع فى كون التصورات مبادى لحدوث الاشياء

الفصل التاسع فى انه كيف يصح قولهم بان العلة التامة للشى ء المركب يكون معه

الفصل الحادى عشر فى انه هل يجوز ان يكون للشئ البسيط علة مركبة من اجزاء

الفصل التاسع عشر فى حال شوق الهيولى الى الصورة

الفصل العشرون فى العلة الصورية و الفرق بين الطبيعة و الصورة

الفصل الثانى و العشرون فى تفصيل القول فى الغاية و الاتفاق و العبث و الجزاف

الفصل الرابع و العشرون فى الفرق بين الخير و الجود

الفصل الخامس و العشرون فى تتمة الكلام فى العلة و المعلول

الفصل السادس و العشرون فى الكشف عما هو البغية القصوى و الغاية العظمى من المباحث الماضيه

رسالة فى العلة و المعلول

الفصل الثامن و العشرون فى كيفية سريان الوجود

الفصل الواحد و الثلاثون فى نفى الشرور عن الوجود الحقيقى

الفصل الثانى و الثلاثون فيه يستانف الكلام

الفصل الخامس و الثلاثون فى ان الامكان و ان كان متقدما على الوجود

الفصل السادس و الثلاثون فى ان القوى الجسمانية لا تفعل الا بمشاركة الوضع

الفصل الثامن و الثلاثون فى انه لا يشترط فى الفعل تقدم العدم عليه

الفصل التاسع و الثلاثون فى ان حدوث كل حادث زمانى يفتقر الى حركة دورية غير منقطعة

المرحلة السابعة فى القوة و الفعل

الفصل العاشر فى الحركة و السكون

الفصل الثالث عشر فى دفع شكوك اوردت على قاعدة كون كل متحرك له محرك

الفصل الخامس عشر فى عدم كون المبدء للحركة خارجا عن المادة

الفصل السادس عشر فى ان كل حادث يسبقه قوة الوجود و مادة تحملها

الفصل الثانى و العشرون فى نسبة الحركة الى المقولات

الفصل السادس و العشرون فى استيناف برهان آخر على وقوع الحركة فى الجوهر

تعليقات السفر الثانى فى الجواهر و الاعراض

الفن الاول فى مقولة الكم و

الفصل الاول فى تعديد الخواص التى بها يمكن معرفة ماهية الكم المطلق

الفصل الثانى فى الفرق بين المقدار و الجسمية

الفصل السابع فى ان الكم لا يقبل الاشتداد و التضعف

الفصل الثامن فى اثبات تناهى الابعاد

تعليقات السفر الثالث فى العلم الالهى

الموقف الاول فى الاشارة الى واجب الوجود

الفصل الاول فى اثبات وجوده و الوصول الى معرفة ذاته

رسالة فى طريقة الصديقين

الفصل الثانى فى الاشارة الى مناهج اخرى للوصول الى هذه الوجهة الكبرى

الفصل الثالث فى الاشارة الى وجوه من الدلائل ذكرها بعض المحققين

الفصل الرابع فى الاشاره الى طرائق اخرى لا قوام

الفصل الخامس فى ان واجب الوجود انيته ماهيته

الفصل السادس فى توحيده اى انه لا شريك له فى وجوب الوجود

الفصل السابع فى تعقيب هذا الكلام بذكر ما افاده بعض المحققين

الفصل الثامن فى ان واجب الوجود لا شريك له فى الالهية و ان اله العالم واحد

الفصل التاسع في انه تعالى بسيط الحقيقة

الفصل العاشر فى ان واجب الوجود لا فصل لحقيقته المقدسة

الفصل الحادى عشر فى ان واجب الوجود لا مشارك له فى اى مفهوم كان

الفصل الثانى عشر فى ان واجب الوجود تمام الاشياء

الموقف الثانى فى البحث عن صفاته تعالى على وجه العموم و الاطلاق

الفصل الاول فى الاشارة الى اقسام الصفات

الفصل الثانى فى قسمة اخرى رباعية للصفات الثبوتية

الفصل الثالث فى حال ما ذكره المتاخرون فى ان صفاته تعالى يجب ان يكون نفس ذاته

الفصل الرابع فى تحقيق القول بعينية الصفات الكمالية للذات الاحدية

الموقف الثالث فى علمه تعالى

الفصل الاول فى ذكر اصول و مقدمات ينتفع بها فى هذا المطلب

الفصل الثانى فى اثبات علمه بذاته

الفصل الثالث فى علمه تعالى بما سواه

الفصل الرابع فى تفصيل مذاهب الناس فى علمه تعالى بالاشياء

الفصل الخامس فى الاشارة الى بطلان مذهب الاعتزال و

الفصل السادس فى حال ما ذهب اليه الافلاطونيون

الفصل السابع فى حال القول بارتسام صور الاشياء فى ذاته تعالى

الفصل الثامن في تحقيق الحق في هذا المقام

الفصل التاسع فى حال مذهب القائلين بان علمه تعالى بما سواه علم واحد اجمالى

الفصل العاشر فى قول من زعم كون علمه بالصادر الاول تفصيليا و بما سواه اجماليا

الفصل الحادى عشر فى حال مذهب من كان يرى ان علمه تعالى بالاشياء هو بالاضافه الاشراقية

الفصل الثاني عشر في ذكر صريح الحق و خالص اليقين و مخ القول في علمه تعالى

الفصل الثالث عشر في مراتب علمه بالاشياء

الموقف الرابع فى قدرته تعالى

الفصل الاول فى تفسير القدرة

الفصل الثانى فى ان القدرة فينا عين القوة و الامكان و فى الواجب تعالى عين الفعلية و الوجوب

الفصل الثالث فى دفع ما ذكره بعض الناس

الفصل الرابع فى بيان مأخذ آخر فى ابطال راى من زعم ان شأن الارادة الواحدة

الفصل الخامس فى حكاية مذهب المتكلمين فى المرحج و الداعى لارادة خلق العالم

الفصل السادس فى دفع بعض الاوهام عن هذا المقام

الفصل السابع فى تفسير الارادة و الكراهة

الفصل الثامن فى دفع ما اورد على اتحاد هذه الامور فى حقه تعالى

الفصل التاسع فى اعتضاد ما ذكرنا من الفرق بين ارادة الله سبحانه و بين ارادتنا

الفصل الحادى عشر فى شمول ارادته لجميع الافعال

الفصل الثانى عشر فى حل بقية الشبهة الواردة على الارادة القديمة

الفصل الثالث عشر فى تصحيح القول بنسبة التردد و الابتلاء اليه تعالى

الفصل الرابع عشر فى استيناف القول فى استجابة الدعوات

الموقف الخامس فى كونه تعالى حيا

الموقف السادس فى كونه تعالى سميعا بصيرا

الموقف السابع فى انه تعالى متكلم

الفصل الاول فى تحصيل مفهوم التكلم

الفصل الثانى فى تحصيل الغرض من الكلام

الفصل الثالث فى الفرق بين الكلام و الكتاب

الفصل الخامس فى مبدء الكلام و الكتاب و غايتها

الفصل السادس فى فائدة انزال الكتب و ارسال الرسل الى الخلق

الفصل السابع فى كيفية نزول الكلام و هبوط الوحى

الفصل الثامن فى كشف النقاب من وجه الكتاب

الفصل التاسع فى تحقيق كلام امير المؤمنين(ع)

الفصل العاشر فى بيان الفرق بين كتابة المخلوق و كتابة الخالق

الفصل الحادى عشر فى تحقيق قول النبى(ص) ان للقرآن ظهرا و بطنا

الفصل الثانى عشر فى كون معرفة لب الكتاب مختصة باهل الله

الفصل الثالث عشر فى نعت القرآن بلسان الرمز و الاشارة

الفصل الرابع عشر فى الاشارة الى نسخ الكتب و محوها و اثباتها

الفصل الخامس عشر فى ذكر القاب القرآن و نعوته

الموقف الثامن فى العناية الالهية و الرحمة الواسعة

الفصل الاول فى القول فى العناية

الفصل الثانى فى مباحث الخير و الشر

الفصل الرابع فى ان جميع انواع الشرور من القسم المذكور لا توجد الا فى عالم الكون و الفساد

الفصل الخامس فى كيفية دخول الشر فى القضاء الالهى

الفصل السادس فى دفع اوهام وقعت للناس فى مسئلة الخير و الشر

الفصل السابع فى ان وقوع ما يعده الجمهور شرورا فى هذا العالم

الفصل الثامن فى بيان كمية انواع الخيرات و الشرور الاضافية

الفصل التاسع فى ان العالم المحسوس كالعالم المعقول مخلوق على اجود

الفصل العاشر فى بيان ان كل مرتبة من مراتب مجعولاته افضل ما يمكن

الفصل الحادى عشر فى نبذ من آثار حكمته تعالى و عنايته

الفصل الثانى عشر فى ذكر انموذ ج من آثار عناعيته فى خلق المركبات

الفصل الثالث عشر فى آيات حكمته و عنايته فى خلق الانسان

الفصل الرابع عشر فى عنايته تعالى فى خلق الارض

الفصل الخامس عشر فى بدائع صنع الله فى الاجرام الفلكية

الفصل السادس عشر فى اثبات ان جميع الموجودات عاشقة لله سبحانه

الفصل السابع عشر فى بيان طريق آخر فى سريان معنى العشق فى كل الاشياء

الفصل الثامن عشر فى بيان ان المعشوق الحقيقى لجميع الموجودات

الفصل التاسع عشر فى التنبيه على اثبات الصور المفارقة

الفصل العشرون فى ذكر عشق الظرفاء و الفتيان للاوجه الحسان

الفصل الواحد و العشرون فى ان تفاوت المعشوقات لتفاوت الموجودات

الفصل الثانى و العشرون فى اختلاف الناس فى المحبوبات

الفصل الثالث و العشرون فى الاشارة الى المحبة الالهية

الموقف التاسع فى فيضه تعالى و ابداعه

الفصل الاول فى تمهيد اصول يحتاج الى معرفتها

الفصل الثانى فى ان اول ما يصدر الاول عن الحق

الفصل الثالث فى سياقة اخرى من الكلام لتبيين هذا المرام اورده بهمنيار

الفصل الرابع و هناك مساق آخر فى البرهان

الفصل الخامس فى ذكر شكوك اوردت على هذه القاعدة

الفصل السابع فى قاعدة الامكان الاشرف

الفصل الثامن فى نتيجة ما قدمناه من الاصول

الموقف العاشر فى دوام جود المبدء الاول و ازلية قدرته

الفصل الاول فى الاشارة الى شرف هذه المسئله

الفصل الثانى فى بيان حدوث الاجسام بالبرهان

الفصل الثالث فى ذكر ملفقات المتكلمين

الفصل الرابع فى بعض احتجاجات المتكلمين و ارباب الملل على انقطاع الفيض

الفصل الخامس فى طريق التوفيق بين الشريعة و الحكمة فى دوام فيض البارى و حدوث العالم

تعليقات السفر الرابع فى علم النفس و احوال الآخرة

المقدمة

الباب الاول فى احكام عامة للنفس

الفصل الاول فى تحديد النفس

الباب الثانى فى ماهية النفس الحيوانية

الفصل الاول فى جوهريتها

الفصل الثالث فى دفع ما اورد على جوهرية النفس

الفصل الرابع فى تعديد قوى النفس المنشبعة عنها فى البدن

الفصل الخامس فى قاعدة تستعلم منها تعدد القوى

الباب الثالث فى ذكر القوى النباتية و افعالها و احوالها

الفصل الاول فى اقسام تلك القوى بالوجه الكلى

الفصل الثالث فى ان هذه القوى فى بعض الاعضاء مضاعفة

الفصل الرابع فى مراتب الهضم

الفصل الخامس فى تحديد القوة الغاذية و النامية

الفصل السادس فى سبب وقوف القوى كالنامية و الغاذية فى ضرورة الموت

الفصل السابع فى تحقيق الكلام فى القوة المصورة

الفصل الثامن فى الاشارة الى تعديد القوى النفسانية و مادونها

الفصل التاسع فى ان لكل بدن نفسا واحدا

الفصل الحادى عشر فى طور آخر من تعديد القوى الانسانية

الباب الرابع فى احوال النفس المختصة بالنفوس الحيوانية

الفصل السابع فيما تمسك به اصحاب الانطباع

الفصل التاسع فى سبب الحول و فيما وقع الخلاف

الباب الخامس فى الادراكات الباطنة

الفصل الاول فى الحس المشترك

الفصل الثانى فى الخيال

الفصل الثالث فى المتخيلة و الواهمة و الذاكرة

الفصل الرابع فى بيان ان النفس كل القوى

الفصل السادس فى تعديد مذاهب القدماء فى امر النفس

الباب السادس فى بيان تجرد النفس الناطقة الانسانية

الفصل الثانى فى شواهد سمعية

الفصل الثالث فى ايضاح القول فى هذه المسألة المهمة

الفصل السادس فى ذكر ميعاد مشرقى

الباب الثامن فى ابطال التناسخ

الفصل الثانى فى ابطال التناسخ باقسامه

الفصل الثالث فى دفع الشكوك الباقية لاصحاب النقل و حلها

الفصل السابع فى ان هذه القوى البدنية كلها ظل لما فى النفس

الفصل الثامن فى المتعلق الاول للنفس

الباب التاسع فى شرح بعض ملكات النفس الانسانية

الفصل الثانى فى اوصاف النفس الانسانية و مجامع اخلاقها

الفصل الرابع فى كيفية ارتقاء المدركات من ادنى المنازل الى اعلاها

الفصل الخامس فى ان قوى النفس المتعلقة بالبدن

الباب العاشر فى تحقيق المعاد الروحانى و

الفصل الاول فى ماهية السعادة الحقيقية

الفصل الثالث فى الشقاوة

الفصل الرابع فى سبب خلو بعض النفوس من المعقولات

الفصل السادس فى اظهار نبذ من احوال هذا الملك الروحانى

الفصل السابع فى بيان السعادة و الشقاوة الحسيتين

الفصل الثامن فى اختلاف مذاهب الناس فى باب المعاد

الفصل التاسع فى احتجاج المنكرين للمعاد

الفصل العاشر فى تفاوت مراتب الناس فى درك امر المعاد

الفصل الحادى عشر فى التنبيه على شرف علم المعاد

الباب الحادى عشر فى المعاد الجسمانى و ما يرتبط به من احوال الآخرة و مقاماتها

الفصل الاول فى ذكر اصول يحتاج اليها فى اثبات هذا المقصد

الفصل الثانى فى نتيجة ما قدمناه و ثمرة ما اصلناه

الفصل الثالث فى دفع شبه المنكرين و شكوك الجاحدين لحشر الاجساد

الفصل الرابع فى القبر الحقيقى

الفصل السادس فى الامر الباقى من الانسان

الفصل السابع فى مادة الآخرة و هيولى صورها الباقيه

الفصل التاسع فى الحشر

الفصل العاشر فى ان اللنفس الانسانية انحاء كثيرة من الحشر

الفصل الحادى عشر فى ان للانسان حشرا كثيرا كثرة لا تحصى

الفصل الثالث عشر فى الاشارة الى حشر جميع الموجودات

الفصل الرابع عشر فى معنى الساعة

الفصل الخامس عشر فى معنى النفخ فى الصور

الفصل السادس عشر فى القيامتين الصغرى و الكبرى

الفصل التاسع عشر فى الصراط

الفصل العشرون فى نشر الصحائف و ابراز الكتب

الفصل الواحد و العشرون فى حقيقة الحساب و الميزان

الفصل الثانى و العشرون فى الاشاره الى طوائف الناس يوم القيامة

الفصل الثالث و العشرون فى احوال تعرض يوم القيامة

الفصل الرابع و العشرون فى بيان ماهية الجنة و النار

الفصل السابع و العشرون فى تتمة الاستبصار فى بيان حقيقة احوال الجنة و النار

الفصل الثامن و العشرون فى كيفية خلود اهل النار فى النار

الفصل التاسع و العشرون فى استيضاح معرفة جهنم و مادتها و صورتها

نمايه ها

فهرست منابع

قرآن كريم

فهرست آيات

فهرست روايات

فهرست اشعار

فهرست اعلام

فهرست كتب

فهرست تفصيلى مطالب

مقدمه مجموعه مصنفات

مقدمه جلد اول

تعليقات الاسفار

الفهارس

مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٨٩ - ١ - اسفار صدر المتألهين

مقدّمه جلد اوّل‌

اين مقدمه شامل هشت مطلب است. در مطلب اول اسفار صدر المتألهين معرفى شده است. تعليقات و حواشى اسفار از آغاز تا دهه اول قرن چهاردهم را به ترتيب نگارش در مطلب دوم برشمرده‌ايم. در مطلب سوم به مقايسه مهمترين حواشى اسفار يعنى حواشى حكيم سبزوارى با تعليقات آقا على مدرس پرداخته‌ايم. در مطلب چهارم نحوه معرفى تعليقات اسفار از سوى خود حكيم مؤسس و نيز آنچه ديگران درباره تعليقات اسفار آقا على نگاشته‌اند آمده است. مطلب پنجم به معرفى نسخ خطى تعليقات اسفار آقا على اختصاص دارد. در اين مطلب پانزده نسخه خطى به تفصيل معرفى شده است و درباره صحت انتساب آنها به آقا على بحث كرده‌ايم. در ششمين مطلب به اين سئوال اساسى پاسخ داده‌ايم كه آيا تعليقات گرد آمده همه تعليقات اسفار آقا على است؟ در مطلب هفتم كارهاى انجام شده در جلد اول اين مجموعه معرفى شده است. و بالاخره در آخرين مطلب، تعليقات آقا على بر اسفار دسته بندى شده است.

١- اسفار صدر المتألهين‌

اسفار- يا به تعبير دقيق‌تر «الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعة»- بزرگترين اثر صدر المتألهين محمد بن ابراهيم شيرازى (٩٧٩- ١٠٥٠) مؤسس حكمت متعاليه،