مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ١١٠ - ٧ - كارهاى انجام گرفته در تعليقات الاسفار حكيم مؤسس

سخن شيخ آقا بزرگ طهرانى صاحب الذريعه نيز مطرح است كه تعليقات آقا على بر اسفار را اينگونه توصيف كرد: «هى قليلة على بعض مواضع الاسفار». [١] به‌هرحال از باب «ما لا يدرك كله لا يترك كله» [٢]، اين تعليقات را منتشر مى‌كنم، به اين اميد كه ديگر دوستداران حكمت اين مجموعه را تكميل كنند و بخشى از حقوق اين حكيم متأله را بر طالبان حكمت ادا نمايند.

٧- كارهاى انجام گرفته در تعليقات الاسفار حكيم مؤسس‌

آنچه در جلد اول مجموعه مصنفات آقا على مدرس طهرانى انجام گرفته است به اين قرار است:

١- احراز استناد تعليقات نقل شده به حكيم موسس. در انتهاى هر تعليقه علامت اختصارى نسخه يا نسخى كه تعليقه از آن نقل شده است ذكر شده است، اگر نسخه شماره صفحه دارد، بعد از ذكر علامت اختصارى به شماره صفحه نيز اشاره شده است. لازم به ذكر است كه نسخه‌هاى اول (ن)، پنجم (ف)، ششم (ى)، هشتم (ش) شماره صفحه واحدى دارند زيرا همگى حاشيه خطى بر چاپ سنگى اسفار ١٢٨٢ تهران هستند. هرچند در نسخه اول (ن) از حدود صفحه صد به بعد شماره صفحات درج نشده است. در نسخه دوم (م) نيز براى دقت بيشتر به جاى ذكر شماره ورق در اصل نسخه، شماره صفحه ذكر گرديده است. در نسخه اول (ن) بعضى تعليقات بسيار كوتاه (چند كلمه‌اى) در توضيح معناى لغات بدون امضاى مألوف آقا على آمده است كه با توجه به اين‌كه ديگر تعليقات اين نسخه داراى امضاى مشخص آقا على بود، از ذكر آنها خوددارى شد. اما در اين نسخه اگر تعليقه‌اى علمى (نه صرفا ذكر معناى لغات) با خط آقا على و بدون امضاى معظم له ذكر شده باشد، با تصريح به نقصان فقدان امضاء، در اين مجموعه آورده شده است. اين تعليقات حاوى معناى لغات در ديگر نسخ غير اصلى از قبيل نسخه ك، نسخه ف و گاهى نسخه‌ى با امضاى آقا على ذكر شده كه اگرچه به احتمال قوى از قبيل همان تعليقات بى امضاى فوق الذكر بوده، اما آنها

[١]. الذريعة ج ٣، ص ٢٠.

[٢]. عوالى اللئالى، ج ٤ ص ٥٨، (با اختلاف جزئى).