مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ١٠٦ - ٥ - مشخصات نسخ خطى تعليقات اسفار آقا على
بسيار نزديك است و گاه حتى در عبارت نيز يكى است. از آنجا كه اين تعليقه عليرغم حجم زيادش فاقد مقدمه يك رساله از طرف آقا على يا شاگردان وى است، بعلاوه در هر دو نسخه خطى موجود آن، از آن به تعليقه اسفار تعبير شده است، لذا آن را از تعليقات اسفار به حساب آورديم نه از رسائل فلسفى آقا على. به لحاظ استناد فارغ از تصريح كاتبان دو نسخه آن، به لحاظ محتوايى ترديدى در انتساب آن به حكيم موسس در معنى و حتى لفظ نيست. ما اين تعليقه مفصل را به عنوان تعليقه شماره ٣٩٤ درج كرديم و با علامت اختصارى (ع) ياد كردهايم.
^ نسخه سيزدهم: نسخه خطى شماره ٣٩١ كتابخانه آستان قدس رضوى مشهد، تحت عنوان تعليقة الاسفار، ١٢ ورق، فاقد نام كاتب و تاريخ كتابت، اين تعليقه همان تعليقه شماره ٣٩٤ (طريقة الصديقين) است كه از آن با علامت (ق) ياد كردهايم. كه با نسخه قبلى تفاوتهاى اندكى دارد كه به اختلافهاى اين دو نسخه در پاورقى اين تعليقه اشاره كردهايم.
خط هر دو نسخه خوانا و نيكو است.
^ نسخه چهاردهم: در مجموعه خطى كتابخانه امام جمعه زنجان به گزارش سيد اشكورى در كتاب دليل المخطوطات (ج ١، ص ١٥٤) يكى از تعليقات اسفار تحت عنوان «ان النفس كل القوى» آمده است. اين تعليقه به خط خود آقا على در نسخه اصل (نسخه اول- ن) آمده است. ضمنا در حاشيه شرح الهداية الاثيرية ملا صدرا چاپ سنگى سال تهران ١٣١٣ از صفحه ٣٨٠ تا ٣٨٢ نيز تعليقه ياد شده ذكر شده است، در آغاز آن آمده است «فى بيان ان النفس كل القوى من الحكيم المدرس آقا على المتعلق بالاسفار»، اين تعليقه دو صفحهاى را با شماره ١٥٥٠ در تعليقات الاسفار ذكر كردهايم. [١]
^ نسخه پانزدهم: اسفار چاپ حروفى ١٣٧٨ هجرى قمرى در قم. در جلد هشتم اين چاپ از اسفار مجموعا سى و سه حاشيه بر اوائل سفر نفس اسفار با امضاى «م» (آقا على مدرس) درج شده است كه بيست و هفت حاشيه آن در نسخه اول (ن) به چشم مىخورد. اما شش حاشيه اول آن در هيچيك از نسخ خطى اسفار از جمله نسخ اصل ديده نشد. متأسفانه
[١]. اين تعليقه توسط دكتر على اصغر دادبه تصحيح شده و همراه با مقدمه تحليلى تحت عنوان النفس كل القوى (رسالهاى از آقا على حكيم) در فصلنامه فرهنگ، كتاب هشتم، بهار ١٣٧٠ در تهران صفحه ٣١٩- ٣٤٤ منتشر شده است.