آوردن‌ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ در ابتداى تمامى سوره‌ها، و بلند گفتن آن، از تعاليم ائمه اهل‌بيت- عليهم‌السلام- است كه پيروان مكتب تشيّع به آن خو گرفته‌اند. و از ويژگى‌هاى اين مكتب به‌شمار مى‌رود.[١]

اسم، از ريشه «وَسم» و «سِمَة» به معناى نشانه و نشانه‌گذارى گرفته شده است‌[٢]. اسم كه در فارسى به معنى نام است، با همين ريشه تناسب دارد. زيرا نام نيز همان نشانه است.

نام هر چيز، نشانه او، و اسم نيز علامت و نشانه بر مسمّى است.

مرحوم‌ صدوق‌ در كتاب‌ التوحيد و معاني الأخبار از ابن فضّال‌ روايت مى‌كند. گويد: از امام‌ على بن موسى الرضا- عليه‌السلام- درباره «بسم الله» پرسيدم، فرمود:

معني قول القائل: بسم الله، اي أسم علي نفسي بسمةٍ من سمات الله- عزّوجلّ- و هي العبودية. قال: فقلت: ماالسّمة؟ قال: العلامة.[٣]

فرمود: معناى گفتار كسى كه مى‌گويد «بسم الله» آن است: نشانه‌اى از نشانه‌هاى الاهى را بر خود مى‌نهم، كه همانا: عبوديت باشد.

پرسيدم: سِمَه چيست؟ فرمود:

نشانه و علامت.

ميان بصريون و كوفيون، در اشتقاق اسم، اختلاف است:[٤] آيا از «سموّ» به معناى «علوّ» اشتقاق يافته- چنانچه بصريون گويند- به دليل ساير مشتقات آن (سَمّى. سَميتُ. مُسمّى) و «اسماء» جمع اسم- كه اگر لام‌الفعل اصلى آن، واو

[١] . سال جابر الجعفى ابا عبدالله( عليه‌السلام) عن تفسير قوله تعالى( وَ إِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْراهِيمَ)( صافات/ ٨٣) ... فقال ابراهيم( عليه‌السلام) و بما يعرف شيعته‌[ شيعة على( عليه‌السلام)]؟ قال: بصلاة الاحدى و خمسين و الجهر ببسم الله الرحمن الرحيم و القنوت قبل الركوع و التختم باليمين.( ميرزا حسين النورى الطبرسى، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج ٤، صص ١٨٨- ١٨٧) و ر. ك: به همان، روايات ١٤، ١٣، ١٢ و ١٥.

[٢] .« قيل انه مشتق من الوسم و السمة»( ابوعلى فضل بن حسن طبرسى، مجمع‌البيان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ٥٠)

[٣] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٩، ص ٢٣٠، رقم ٩؛ التوحيد، باب ٣١، ص ٢٢٩، رقم ١؛ معانى الاخبار، صص ٤- ٣.

[٤] . ابوعلى فضل بن حسن طبرسى، مجمع‌البيان فى تفسير القرآن، ج ١.