معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٦٦ - تحويل قبله

داشتن پيشين چگونه بوده است؟

آيه فوق، در پاسخ به پرسش نخست است كه: شرايط متحوّل، پديده نسخ را ايجاب مى‌كند، نه اينكه اشتباه قابل تداركى رخ داده باشد.

در پاسخ به پرسش دوّم، آيه‌ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ‌[١] نازل گشته و گوياى اين حقيقت است كه: رمز استقبال به سوى خدا، يك امر قراردادى و اعتبارى محض است كه با تغيير شرايط، قابل تغيير است، چنانچه خواهيم گفت.

تحويل قبله‌

قَدْ نَرى‌ تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ.[٢]

نيك مى‌بينيم كه روى خويش به آسمان، به هر سو مى‌گردانى؟ [و در انتظار پيامى نويدبخش مى‌باشى؟]. البته تو را روى به سويى گردانيم كه رضايت‌بخش تو است! پس روى به سوى مسجدالحرام بدار! و هر جا كه باشيد [خطاب به همه مسلمانان‌] روى به سوى همان داريد! و كسانى كه صاحب كتب پيشين‌اند [علماى يهود] نيك مى‌دانند كه اين [دستور نو] حق است و از جانب پروردگار مى‌باشد. و خداوند هرچه كنند [و گويند] ناآگاه از آن نيست.

آنچه پيامبر اسلام در انتظارش بود، همان تحويل قبله از سوى بيت‌المقدس به سوى بيت‌العتيق بود.

يهود، همواره بر مسلمانان، فَخْر مى‌فروختند كه شما به سوى قبله ما نماز مى‌گذاريد! و آن را دليل بر اصالت و برترى كيش يهود نسبت به آئين اسلام مى‌شمردند و اين بر مسلمانان، به‌ويژه پيامبر گرامى گران مى‌آمد كه قوم يهود، در چنين امر اعتبارى بر آنان فخر بفروشند! البته پيامبر مى‌دانست اين جريان ناگوار، تداوم‌پذير نيست و همواره در انتظار لحظه‌اى بود كه خدا چاره‌اى كند

[١] . بقره، آيه ١١٥.

[٢] . بقره، آيه ١٤٤.