معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٤٤ - ٤ دلايل ديگر منكرين مجاز

بخواهد آن را تأويل و تفسير مى‌كند.

٢. حقايق و معارف الاهى در لابه‌لاى احتمالات ناپديد مى‌شود.

٣. اعجاز در قرآن به كلّى منتفى مى‌شود، زيرا تجوّز و حذف و تقدير، سطح كلام را پايين مى‌آورد و در رديف كلام عادى و متعارف قرار مى‌دهد.[١]

[نقد سخن مصطفوى‌]

آنچه به‌عنوان محذورات در اينجا بر شمرده، درست برخلاف گفته فرهيختگان اهل ادب و بلاغت است، چنانكه در گفتار شيخ عبدالقاهر جرجانى‌ گذشت: هر سخنى از مُحسّنات بديعى و مجاز و استعاره و كنايه عارى باشد، چنين كلامى نزد بُلَغا از درجه اعتبار ساقط است و به اصوات حيوانات بيشتر مى‌ماند.

به علاوه حجيت هر متن دينى (نصوص وحيانى) در ظهورات عرفى آن است و آنگاه متنى داراى ظهور و حجيت مى‌باشد كه طبق شيوه‌هاى كلامى همان عرف القا شده باشد، كه استعاره و مجاز يكى از بهترين و شيواترين اسلوب‌هاى كلامى بديع در لغت عرب است و قرآن همواره حتى در ساده‌ترين مطالب خود، از همين شيوه ادبى بديع استفاده كرده است.

در سخن‌ جرجانى‌ گذشت كه مجاز ابلغ از حقيقت است و استعاره و كنايه در ايفاى مطالب از كلام ساده و عادى رساتر مى‌باشد.

لذا اين استعاره و مجاز و ديگر بدايع بلاغى است كه سطح كلام وحيانى (قرآن) را تا سر حدّ اعجاز بالا برده، بر خلاف آنچه كه آقاى‌ مصطفوى‌ تصوّر كرده است.

٤. دلايل ديگر منكرين مجاز

پيش از اين به دلايل اهل ظاهر اشارت رفت كه عبارت بود از:

الف. برابرى مجاز با كذب: زيرا لازمه مجاز، صحّت سلب است كه‌

[١] . مصطفوى، رساله روش علمى در ترجمه و تفسير قرآن، صص ٧٦- ٧٣.