مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى - زنوزى، على بن عبد الله - الصفحة ٤٣ - ٦ حكماى معاصر مدرس طهرانى
آقا محمد رضا بر حاج ملا هادى پيش افتادهاند، قدس الله اسرارهم. با اين همه آقا على بر حواشى حاج ملا هادى بر سفر ثالث اسفار تعليقه زده و از او با نهايت اكرام و احترام ياد كرده است: «العارف الكامل الباذل وحيد عصرنا رفع مقامه فى عالم التقديس» (ص ٢٩٠). در مواردى بر رأى سبزوارى صحّه گذاشته و براى او دعاى خير كرده است «طيّب اللّه فاك، للّه درّك» (ص ٣٦٨ و ٣٦٩) و اگر رأى او را صائب نيافته، با ظرافت و در عين تجليل تفاوت رأى خود را با وى بازگفته است. آقا على در ديگر تعليقات خود بر اسفار نيز از حواشى حكيم سبزوارى غافل نبوده است.
اما نسبت به ميرزا حسين سبزوارى، استاد بزرگ رياضى حوزه تهران، با اينكه آقا على در رياضى نيز متبحّر بوده و در اين رشته نيز تدريس مىكرده است، امّا اثر مكتوبى در اين زمينه بجا نگذاشته است و نسبت به اين معاصر خود اشارهاى در آثارش به چشم نمىخورد.
سه استاد بزرگ حكمت در حوزه تهران همزمان با آقا على، آقا محمد رضا و ميرزاى جلوه بودهاند. تفوق علمى آقا على و آقا محمد رضا حتى در رشته تخصصى ميرزا ابو الحسن يعنى حكمت مشاء در همان زمان عيان بوده است. [١] در آثار آقا على صراحتا به ميرزاى جلوه اشارهاى به چشم نمىخورد. هرچند ميرزاى جلوه در بعضى رسائل خود متعرض آراء مشهور آقا على مدرس شده است، از جمله در رساله حركت جوهريه و ربط ثابت به متغير [٢]. بررسى همه جانبه روابط علمى اين دو حكيم در گرو انتشار مجموعه آثار ميرزاى جلوه است.
در اواخر قرن سيزدهم و اوائل قرن چهاردهم بزرگترين اساتيد حكمت متعاليه در جهان اسلام آقا على و آقا محمد رضا بودهاند. اين دو حكيم از جهات متعدد مشتركاتى داشتهاند.
اوّل: معاصر هم بودهاند، آقا محمد رضا (١٢٤١- ١٣٠٦)، آقا على (١٢٣٤- ١٣٠٧).
دوم: هر دو متولد اصفهان و متوفاى تهرانند.
سوم: هر دو پرورده حوزه عقلى اصفهان و مدرس حوزه تهرانند.
چهارم: اكثر اساتيد هر دو مشترك است يعنى سيد رضى لاريجانى، ميرزا حسن نورى و حاج ملا محمد جعفر لنگرودى.
[١]. مطهرى، مجموعه آثار، ج ١٤، ص ٥٢٩ و ٥٣١.
[٢]. اين دو رساله توسط نگارنده تحقيق و تصحيح شده و تحت عنوان «دو رساله ميرزاى جلوه» در فصلنامه نامه مفيد، شماره ٦ (قم، تابستان ١٣٧٥) منتشر شده است.