در زمان گذشته در مباحث عرفانيه علت و معلول اسفار اربعه صدر المتألهين در آنجا كه مى‌فرمايد فصل فى الكشف عما هو البغية القصوى حاشيه‌اى در اين بغيه قصوى و مطلب اعلى نوشته‌ام» [١] از آنجا كه بر اين تعليقه مقدمه‌اى مستقل توسط آقا على يا شاگردانش نگاشته نشده است، آنرا رساله مستقلى حساب نكرده در ضمن تعليقات اسفار درج كرديم. سخن خود آقا على در بدايع كه از آن به عنوان «حاشيه» (نه رساله) ياد كرده، بهترين دليل بر اين نكته است.

اين دو تعليقه با شماره‌هاى ٣٥٤ و ٣٥٥ در تعليقات اسفار نقل شده است. تفاوت اين نسخه با نسخه اصل (نسخه اول) اندك است. علامت اختصارى (خ).

^ نسخه يازدهم: ميكروفيلم شماره ١/ ٢٩٨٦ كتابخانه مركزى دانشگاه تهران، صفحه ٢٠٩ تا ٢١٤. به خط عبد العلى زنجانى بدون تاريخ كتابت، در انتهاى آن آمده است.

«من الحبر الجليل آقا على المدرس رحمه الله، راقم الداعى عبد العلى» [٢]. متن اين رساله همان تعليقه شماره ٣٥٤ از تعليقات اسفار در بحث علت و معلول است و عينا در نسخه اول (ن) آمده است و با آن تفاوت اندكى دارد. از جمله تفاوت‌هاى آن با نسخه قبلى در اين است كه تعليقه دوم در اين نسخه نقل نشده است. ضمنا تاريخ كتابت اين نسخه مى‌بايد بعد از ١٣٠٧ باشد لذا متأخر از نسخه پيشين است و خط آن ناخوانا و نامطلوب است. علامت اختصارى (ض).

^ نسخه دوازدهم: نسخه شماره ٣٨٨ كتابخانه آستان قدس رضوى مشهد، ١٤ برگ، در آغاز اين نسخه آمده است: «هذه تعليقة علقها الحكيم البارع المتأله الآقا على على طريقة الصديقين من الاسفار فرغ من استنساخها الفقير الى الله الغنى عباس بن على الموسوى فى يوم السبت السادس و العشرين من شهر جمادى الاولى ١٣٠٧» اين تعليقه يكى از تعليقات مفصل اسفار است كه در هيچيك از نسخ پيشين تعليقات اسفار از جمله نسخ به خط آقا على به چشم نمى‌خورد. مضمون آن در بعضى موارد با تعليقه علت و معلول اسفار (تعليقة شماره ٣٥٤)

[١]. بدايع الحكم (تهران، ١٣٧٦) صفحه ٣٦٩- ٣٧١.

[٢]. كتابشناس خبير مرحوم محمد تقى دانش پژوه در صفحه ٧٥٢ فهرست ميكروفيلمهاى كتابخانه مركزى دانشگاه تهران (تهران، ١٣٤٨) عنوان رساله ٢٦ اين مجموعه «تحقيق فى بيان معنى الوجود» شهاب الدين حسينى شيرازى نيريزى را با مصنف رساله ٢٧ «تعليقة على مبحث العلة و المعلول من الاسفار الاربعة» آقا على مدرس سهوا به عنوان يك رساله معرفى كرده است.