كند [١] و در مابين اين سه سفر ده روز در وطن خود توقّف نكند و در غير وطن خود نيز ده روز به‌قصد توقّف نايستد[١] پس مادام كه كثيرالسفر باشد او را قصر كردن نماز جايز نيست.

ششم آنكه: در اثناى سفر به وطن خود نرسد پس اگر مسافر در اثناى سفر به‌وطن خود عبور كند نماز را تمام كند هرچند قصد اقامت ده روز ننمايد.

هفتم آنكه: [٢] در اثناى سفر به‌موضعى [٣] نرسد [٤] كه او را در آن موضع ملكى باشد اگر چه يك درخت [٥] باشد و شش ماه در آن موضع توطّن كرده باشد، خواه آن مدّت‌

______________________________
[١]- بلكه معتبر قصد مكارى و ملّاح است مثلًا بر او، پس واجب است اتمام حتّى در سفر اوّل با صدق مزبور، مثل آنكه در كمتر از مسافت تردّد نمايد وبعد سفرنمايد به حدّ مسافت. (خراسانى)

[٢] وطن شرعى نداريم بلكه وطن امرى است واقعى، پس حكم در صورت مفروضه قصر است‌نه تمام. (كوهكمره‌اى)

* اين شرط ثابت‌نيست مناط وطن عرفى فعلى‌است، وطن شرعى ثابت نشده‌است. (يزدى)

[٣] بلكه به موضعى نرسد كه آن موضع وطن او بوده باشد و مراد به وطن جائى است كه قصد توطّن در آنجا را دارد مادام العمر ... اگرچه متّحد نباشد، مثل آنكه قصد داشته باشد شش ماه مثلًا در بلدى و شش ماه ديگر در بلد ديگر تعيّش نمايد و معتبر نيست با قصد مزبور بودن ملكى از براى او در آنجا و با اعراض مرتفع مى‌شود حكم وطن مگر آنكه در آن موضع ملكى داشته باشد ولو مثل درخت و منزلى كه در آن منزل مقرّ و مسكن خود قرار داده اگرچه آن منزل ملك او نبوده باشد. (خراسانى)

[٤] ظاهر اين است كه رسيدن به چنين موضعى باعث تمام نمى‌شود، بلكه مدار بر رسيدن به وطن است و احوط جمع است ما بين قصر و اتمام. (تويسركانى)

* احوط جمع است، مگر آنكه منزلى داشته باشد كه شش ماه متوالى در آن توطّن كرده باشد كه در آن وقت تمام مى‌خواند به شرط اينكه اعراض از توطّن در آن جا نكرده باشد. (دهكردى)

* احوط جمع است، مگر آنكه منزلى داشته باشد كه شش ماه متوالى توطّن كرده باشد. (صدر)

[٥] كفايت مثل درخت كه منزل نباشد مشكل است. (مازندرانى)

[١] شهيد اوّل، ذكرى ٤: ٣١٦.