جامع عباسی – ط جامعه مدرسین - شيخ بهائی؛ ساوجی، نظام بن حسین - الصفحة ٩٨٣ - مطلب پنجم در بيان آنچه سبب ارش مىشود يعنى تفاوتى كه ميانه صحيح و غيرصحيح بودن عضو آدمى است
قيمتدار باشد زيادتى آن را كم كند اگر غاصب نباشد، و اگر غاصب باشد بهقول بعضى از مجتهدين قيمت اعلاى آن را از روز غصب تا روز تلف مىدهد[١].
قسم دوم آنكه: قابل كشتن نباشد، و آن بر پنج قسم است:
اوّل: سگ شكارى، ودرآن چهل درهم لازم است [١] برقول بعضى از مجتهدين[٢] و بعضى برآنند كه قيمت آن را بايد داد[٣].
) دوم: سگى كه محافظت گله مىكند [٢] و در آن يك گوسفند براو لازم است، و بعضى ازمجتهدين بيستدرهم گفتهاند [٣][٤] و بعضى برقيمت آن رفتهاند[٥].
) سوم: سگى كه محافظت باغ مىكند، و در آن بيست درهم لازم است برقول مشهور، و بعضى از مجتهدين برآنند كه قيمت آن را بايد داد [٤][٦].
) چهارم: سگى كه محافظت زراعت مىكند و در آن [وِقر، يعنى خروارى] [٥][٧] از
______________________________
[١]-
بعيد نيست. (يزدى)
[٢] مراعات احتياط در سه قولى كه در سگ گله است مطلوب است نظر به اختلاف اخبار واردهدر آن. (تويسركانى)
[٣] بعيد نيست. (يزدى)
[٤] بعيد نيست. (يزدى)
[٥] احوط چهار قفيز است. (تويسركانى)
[١] علّامه حلّى، قواعد ٣: ٧٠٢.
[٢] شيخ صدوق، مقنع: ٥٣٤. شيخ مفيد، مقنعه: ٧٦٩. شيخ طوسى، نهايه ٣: ٤٦٦. محقّق، شرايع ٤: ٢٨٥ و مختصر النافع: ٣٠٦.
[٣] علّامه حلّىدرمختلف ٩: ٤٢٣ و ٤٢٤ به ابنجنيد نسبتداده وخود نيز آنرا حسندانستهاست.
[٤] شيخ صدوق، مقنع: ٥٣٤. شيخ مفيد، مقنعه: ٧٦٩. ابن برّاج، مهذّب ٢: ٥١٢. سلّار، مراسم: ٢٤٣.
[٥] علّامه حلّى، مختلف ٩: ٤٢٤.
[٦] يحيى بن سعيد حلّى، جامع شرايع: ٦٠٣ و ٦٠٤. شهيد ثانى، روضه ١٠: ٣٢٤.
[٧] در برخى از نسخهها: قفيزى.