جامع عباسی – ط جامعه مدرسین - شيخ بهائی؛ ساوجی، نظام بن حسین - الصفحة ٢٥٨ - فصل چهارم دربيان زكات شتر و گاو و گوسفند
شده باشد، و چون به سى و شش رسد زكات آن يك نفر شتر ماده است كه داخل سال سيّم شده باشد، و چون به چهل و شش رسد زكات آن يك نفر شتر ماده است كه در سال چهارم داخل شده باشد، و چون به شصت و يك رسد زكات آن يك نفر شتر ماده است كه در سال پنجم داخل شده باشد، و چون به هفتاد و شش رسد زكات آن دو نفر شتر ماده است كه داخل در سال سوم شده باشد، و چون به نود و يك رسد زكات دو نفر شتر ماده است كه در سال چهارم داخل شده باشد، و چون به صد و بيست و يك [١] رسد زكات آن در هرچهل نفر يك شتر ماده است كه در سال سوم داخل شده باشد، و در هرپنجاه نفر [٢] يك شتر ماده است كه در سال چهارم داخل شده باشد.
و گاو تا سى نرسد زكات ندارد، وچون به سى رسد زكات آن يك فرد گوساله است خواه نر و خواه ماده كه در سال دوم داخل شده باشد، و چون به چهل رسد زكات يك فرد گوساله است كه در سال سوم داخل شده [٣] باشد.
و گوسفند تا به چهل نرسد زكات ندارد، و چون به چهل رسد زكات يك رأس گوسفند است، و چون به صد و بيست و يك رسد زكات آن دو رأس گوسفند است و چون به دويست و يك رسد زكات آن سه رأس گوسفند است، و چون به سيصد و يك رسد زكات آن چهار رأس گوسفند است، و چون به چهار صد رسد زكات در هر صد رأس يكرأس است.
و هرعددى كه مذكور شد از شتر و گاو و گوسفند آن را در شرع نصاب گويند، و هرچه در مابين دو نصاب [٤] واقع است زكات ندارد.
______________________________
[١]-
احوط آن است كه به هر يك از چهل و پنجاه كه تمام عدد را مىگيرد يا كمتر باقى
مىماند بهآن حساب كند پس در صد و بيست و يك اختيار چهل و در صد و پنجاه مثلا
اختيار پنجاه نمايند و در گاو نيز رعايت اين اختيار را مرعى دارند إن شاء اللَّه.
(صدر)
[٢] يعنى يا چهل چهل حساب كند يا پنجاه پنجاه. (دهكردى، كوهكمرهاى، يزدى)
[٣] و ماده هم باشد. (دهكردى، كوهكمرهاى، يزدى)
[٤] هرچه در ما بين دو نصاب واقع است زكات دارد و او عين زكات نصاب سابق است، بلى زيادتى بر نصاب سابق تا به نصاب ديگر نرسد موجب زيادتى زكات نمىشود و اين معنى عفو است، نه آنكه ما بين دو نصاب اصلًا زكات ندارد. (كوهكمرهاى)