معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٥٣ - ١ سمرة بن جندب

ديگران بفروشد. البته از باب بيع ما لا يملك است!

براى آگاهى بيشتر از زندگى سر تا پا ننگين‌ سمره‌، به نوشته محقق‌ علّامه تسترى‌ رجوع شود.[١]

اينك چگونه است كه‌ ابن حجر، چنين فرد آلوده‌اى را جزو صحابه درجه يك‌[٢] به‌شمار مى‌آورد؟

در صورتى كه امثال‌ سمره‌ از چهره‌هاى چركين شناخته شده منافقين بودند كه خداوند در قرآن درباره آنان مى‌فرمايد:

وَ مِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرابِ مُنافِقُونَ وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى‌ عَذابٍ عَظِيمٍ.[٣]

مقصود از مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ‌: تجاوز بيش از اندازه و به نهايت رساندن صفت زشت نفاق است. كه سمرة بن جندب‌، مصداق أتمّ اين آيه مباركه است.

سمره‌ از قبيله بنى خزاره از اعراب باديه‌نشين بود كه در كودكى پدرش فوت كرد، و مادرش او را به شهر مدينه آورد و با مردى به نام مرى بن شيبان ازدواج كرد. سمره در دامان پدر خوانده‌اش تربيت يافت و از (حُلَفاء) هم‌بستگان او انصار به‌شمار مى‌رفت.[٤]

لذا، هم از مِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرابِ، و هم‌ وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ‌ محسوب مى‌شود.

٢. بسر بن ارطاة

فرد ديگرى كه از اصحاب شمرده شده، و در رديف درجه يك صحابه قرار گرفته،[٥] و مانند سمرة بن جندب‌، از افرادى است كه باع دينه بدنيا غيره، دين و شرف خود را در اختيار طاغوت زمان، يعنى‌ معاويه‌ قرار داد، بُسر بن أرطا ة

[١] . علامه تسترى، قاموس الرجال، ج ٥، صص ٣١٥- ٣١٢/ ٣٤٢٩.

[٢] . الاصابه فى تمييز الصحابه، ج ٢، صص ٧٩- ٧٨، ش ٣٤٧٥، حرف سين، القسم الاول.

[٣] . توبه، آيه ١٠١.

[٤] . ر. ك: قلفشندى، نهاية الإرب فى أنساب العرب، ص ٣٩٢؛ ابن حجر، الاصابه فى تمييز الصحابه، ج ٢، ص ٧٨؛ ابن اثير، اسد الغابه، ج ٢، ص ٣٥٤.

[٥] . ابن حجر او را در قسم اول حرف باء قرار داده. الأصابة فى تمييز الصحابة، ج ١، ص ١٤٧ ش ٦٤٢.