معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٤٧ - تعريف ابن حجر و گستره آن

پس از پيامبر، اعلم الناس بود. همگان به علم او نياز داشتند، و او از همه‌

مستغنى بود.

در قرآن كريم مى‌خوانيم:

أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها؛[١]

باران رحمت كه فيض الاهى است ريزش مى‌كند، و در پهناى دشت، هر جويبارى به اندازه ظرفيت خود از آن بهره مى‌گيرد.

نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ وَ فَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ؛[٢]

شايستگان درجات متفاوتى دارند، و بر هر دانش‌ورى، دانش‌ور برترى هست.

يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً؛[٣]

حكمت (بينش و بصيرت دينى) تنها به شايستگان داده مى‌شود، و هر كه مشمول اين عنايت كه مى‌گرديد، از خير و بركات عظيمى برخوردار است.

مسروق بن اجدع هَمدانى‌ (از تابعان پارسا و از صحابه خاصّ مولا اميرمؤمنان) مى‌گويد: من با فرهيختگانى از صحابه پيامبر اكرم (ص) نشسته، و فيض برده‌ام، ولى آنان را همچون آبشخورهايى يافتم، كه برخى يك نفر را، برخى دو نفر، و برخى ده نفر، و برخى صد نفر را سيراب مى‌كردند، و برخى- مولا اميرمؤمنان- آن اندازه سرشار بودند كه اگر تمامى مردم جهان از آن مى‌نوشيدند، جملگى را سيراب كردند.

هُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ اللَّهِ‌[٤]

در اين باره در كتاب‌ تفسير و مفسران‌ به تفصيل سخن گفته‌ايم.[٥]

از منظر پيروان اهل‌بيت (ع) تنها اين گروه (كوشا در كسب فضائل و مكارم اخلاق نبوى) شايسته لقب فخيم «صحابه» مى‌باشند و ديگران كه اين لقب را يدك مى‌كشند؛ تنها اسم صورى است و هيچ‌گونه شايستگى اين لقب را ندارند

[١] . رعد، آيه ١٧.

[٢] . يوسف، آيه ٧٦.

[٣] . بقره، آيه ٢٦٩.

[٤] . آل عمران، آيه ١٦٣؛ ر. ك: ابن عساكر، تاريخ دمشق، ج ٣، ص ٥١، شرح حال مولا اميرمؤمنان.

[٥] . ر. ك: تفسير و مفسران، ج ١، صص ١٦٤- ١٦٢ و ١٨٩- ١٨٧ و ٢٠٠- ١٩٠ و غيره.