معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧٦ - نقدى بر تفسيرهاى روشنفكرانه از قرآن و حديث

انديشه حوزه: ادعا مى‌شود طرح اين مسائل از باب نوآورى است. نوآورى در تفسير و حد و مرز آن چيست؟

استاد: در واقع نوآورى، امكان حل اين‌گونه شبهات است. من بسيارى از شبهاتى را كه امروز مطرح است و در اروپا نيز روى آن خيلى مانور مى‌دهند، گردآورده و در جلد هفتم، جواب آن‌ها را نوشته‌ام. بسيارى از شبهاتى كه امروزه روى آن مانور مى‌دهند، سابقه هزار ساله دارد. فخر رازى‌ در تفسيرش جواب بعضى از شبهات امروزى را به زيبايى داده است. ما در جلد هفتم‌ التمهيد با عنوان‌ النهج القويم في الدفاع عن‌ قدسية القرآن الكريم‌[١] تمام شبهاتى را از هزار سال پيش تاكنون؛ به‌ويژه شبهات عصر كنونى را كه درباره قرآن مطرح است و آن هم در ابعاد مختلف ادبى، تاريخى، اعتقادى، علمى و غيره، جواب‌هاى اينها را در آنجا ارائه داده‌ايم. بنابراين، اين‌گونه شبهات چيزى نيست كه تازه باشد و نام آن را نوآورى بگذارند. بيشتر اين شبهات از قديم مطرح بوده است و علماى بزرگ هم نوعاً پاسخ اينها را داده‌اند.

پس نوآورى حل اين شبهات است. من بدون اين كه خواسته باشم خودستايى كنم، در اين گونه موارد نوآورى مى‌كنم؛ يعنى مى‌بينم اين شبهه را فخر رازى‌ جواب داده، ولى آن جواب امروز خيلى كاربرد ندارد، و فكر مى‌كنم كه چگونه اين شبهه را با توجه به اين برداشت‌هايى كه امروز مى‌شود، بايد جواب داد. پس نوآورى در حل اين شبهات و برداشت‌ها است، آن هم به زبان روز و طبق ذهنيتى كه امروز مردم از دين و خدا و پيامبر و ... دارند، لذا به اين آقايان توصيه مى‌شود امكانات علمى و قلمى و استعدادى كه خدا به آن‌ها داده را در اين راه صرف كنند كه واقعاً هم خدمت به مردم است و هم خدمت به دين خدا.

انديشه حوزه: در صورت امكان چند نمونه از اين برداشت‌ها و شبهات را، همراه با جوابش مطرح فرماييد.

[١] . شايد منظور استاد كتاب« شبهات و ردود» است كه آن زمان اين اسم را براى آن در نظر گرفته بود و گرنه در آثار ايشان كتابى با اين عنوان وجود ندارد.