معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٦٣ - تعريف اهلبيت و گستره آن

راست‌گو هستند.[١]

اين فرمايش كه صحابه را به‌طور عموم مورد تصديق و ستايش قرار داده، بدون شك ناظر به صحابه‌اى است كه از نظر اهل‌بيت صحابى شمرده مى‌شوند، نه صحابى به تعريف‌ ابن حجر.

سپس حضرت به سبب اختلاف در حديث صحابه پرداخت، و فرمود: اين به سبب عدم هماهنگى در حاضر شدن نزد پيامبر بود؛ برخى هنگام بيان اول كلام، برخى آخر كلام، برخى عموم كلام، ديگرى خصوص آن را، برخى ناسخ و برخى منسوخ حضور داشتند. و هر كس هر آنچه را شنيده و دريافت كرده بود، بعدها نقل مى‌كرد، و بدين سبب اختلاف در گفتار پيدا شد. و اين اختلاف، نه مايه تضادّ است، نه موجب تكذيب و تصديق برخى؛ بلكه همگى صادق‌اند.

مولا اميرمؤمنان (ع) آنجا كه از شايستگان صحابه به‌طور گسترده سخن مى‌گويد، و جايگاه بلند آنان را از جرگه منافقين جدا مى‌سازد، مى‌فرمايد:

گفتار آن دسته از صحابه بلند پايه، همه صادق و مصدّق است، و هرگونه اختلافى ميان آنان نيست جز به سبب اختلاف در حضور و برداشت كه هر يك بر اساس آنچه فرا گرفته بودند، سخن مى‌گويند و راست مى‌گويند.

آن‌گاه امام از خود ياد مى‌كند: كه هرگز از محضر پر فيض پيامبر غيبت نجست و همه آنچه پيامبر بر صحابه عرضه داشت را بدون كم و كاست فرا گرفت، و فراموش نكرد.[٢]

٥. صحابه در دعاى امام سجاد

در اينجا مناسب است دعاى حضرت‌ زين‌العابدين‌ امام‌ سجاد درباره صحابه و تابعان را از نظر بگذرانم. در اين متن به خوبى روشن است كه دعاى امام،

[١] . فاخبرنى عن اصحاب رسول الله( ص) صدقوا على محمد( ص) ام كذبوا، قال: بل صدقوا. قال: قلت: فما بالهم اختلفوا؟ فقال: اما تعلم ان الرجل كان ياتى رسول الله فيساله عن المسالة فيجيبه بالجواب، ثم يجيبه بعد ذلك ما ينسخ ذلك الجواب فنسخت الاحاديث بعضها بعضاً.( محمد بن يعقوب كلينى، اصول كافى، ج ١، ص ١١٦، باب اختلاف الحديث، ح ٣.)

[٢] . همان، صص ٦٤- ٦٢/ ١.