معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٤٩ - تركيب و واژههاى سوره

- إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرى‌ لِلْعالَمِينَ‌[١].

- إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ‌[٢].

- وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ‌[٣]

- لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً[٤].

- أَ وَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِما فِي صُدُورِ الْعالَمِينَ‌[٥].

- وَ جَعَلْناها آيَةً لِلْعالَمِينَ‌[٦].

- إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلى‌ نِساءِ الْعالَمِينَ‌[٧].

- مُبارَكاً وَ هُدىً لِلْعالَمِينَ‌[٨] ...

تمامى اين موارد و شبه آن، صرفاً مقصود انسان‌ها است. و در هيچ‌يك از موارد ياد شده، درباره غير انسان استعمال نشده است.

لذا تفسير عالمين به عوالم- كه جمع عالم است- و توجيه آن، به عوالم جماد و نبات و حيوان و انسان، يا عوالم علوى و سفلى، يا عوالمى كه انسان از دوران جنينى يا كهولت طى مى‌كند. صحيح به نظر نمى‌رسد، و نبايد عالمين را با عوالم يكى دانست.

همان‌گونه كه جهانيان با جهان‌ها يكى نيست، و مقصود: ذوى‌العقول است.

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ،

جمله انشائيه است كه به‌منظور ستايش ايراد مى‌شود، و لذا درحقيقت جمله فعليه است كه به جهت اراده ثبات و دوام، به صورت جمله اسميه درآمده و در اصل‌ أحمدالله حمداً، بوده است.

از اين رو، الف و لام «الحمد» صرفاً براى اشاره به جنس است، و نمى‌تواند براى استغراق باشد، زيرا «حدث» در افعال، به ماهيت اشاره دارد، نه أفراد. و

[١] . انعام، آيه ٩٠.

[٢] . يوسف، آيه ١٠٤.

[٣] . انبياء، آيه ١٠٧.

[٤] . فرقان، آيه ١.

[٥] . عنكبوت، آيه ١٠.

[٦] . عنكبوت، آيه ١٥.

[٧] . آل عمران، آيه ٤٢.

[٨] . آل عمران، آيه ٩٦.