بخوريد و بنوشيد، اما فتنه و فساد در زمين به راه نيندازيد». «١»
و مانند: كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ لاتَطْغَوْا فيه: «از روزى‌هاى پاكيزه‌اى كه به شما ارزانى داشته‌ايم بخوريد، اما در آن طغيان و سركشى ننمائيد». «٢»
خلاصه اين كه اين مواهب و امكانات بايد نيروئى بر اطاعت باشد، نه وسيله‌اى براى گناه.
جمله «إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ» كه متجاوز از ده بار در قرآن مجيد به دنبال نام شيطان آمده است براى اين است كه تمام نيروهاى انسان را براى مبارزه با اين دشمن بزرگ و آشكار بسيج كند.
***
آيه بعد، دليل روشنى بر دشمنى سرسختانه شيطان كه جز بدبختى و شقاوت انسان هدفى ندارد بيان كرده، مى‌گويد: «او شما را فقط به انواع بدى‌ها و زشتى‌ها دستور مى‌دهد» «إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ».
«و نيز شما را وادار مى‌كند كه به خدا افترا ببنديد، و چيزهائى را كه نمى‌دانيد به او نسبت دهيد» «وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ».
بنابراين، برنامه‌هاى شيطانى در اين سه امر، خلاصه مى‌شود: «بدى‌ها» و «زشتى‌ها» و «گفتن سخنان ناروا و بى مدرك در برابر ذات پاك پروردگار».
«فَحْشاء» از ماده «فحش» به معنى هر كارى است كه از حد اعتدال خارج گردد و صورت «فاحش» به خود بگيرد، بنابراين شامل تمامى منكرات و قبائح واضح و آشكار مى‌گردد.
اما اين كه مى‌بينيم اين لفظ امروز در مورد اعمال منافى عفت يا در مورد گناهانى كه حد شرعى دارد به كار مى‌رود در واقع از قبيل استعمال لفظ «كلى» در بعضى از مصاديق آن است.