رسوايند اين گروه!
***
٣- برنامه‌اى براى زنده ماندن ملت‌ها
اين آيات، اگر چه درباره بنى اسرائيل نازل شده، ولى يك سلسله قوانين كلى براى همه ملل دنيا در بر دارد، عوامل زنده ماندن، بقاء و سرفرازى ملت‌ها و رمز شكست آنان را يادآور مى‌شود:
الف- از ديدگاه قرآن، برقرارى و سربلندى ملت‌ها در صورتى است كه خود را به بزرگ‌ترين نيروها و قدرت‌ها متكى سازند، و در همه حال از او مدد بگيرند، به قدرتى تكيه كنند كه فنا و زوال در او راه ندارد، و تنها در برابر او سر تعظيم فرود آورند، كه اگر چنين كنند از هيچ كس ترس و وحشتى نخواهند داشت و پيدا است چنين مبدئى جز آفريدگار بزرگ نمى‌تواند باشد، آرى اين تكيه گاه خداوند است (لاتَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّه).
ب- و از طرف ديگر، براى بقاء و جاويدان ماندن ملت‌ها همبستگى خاصى بين افراد آنها لازم است، اين عمل در صورتى امكان دارد كه هر كس نسبت به پدر و مادر خود كه شعاع بستگى آنها نسبت به وى نزديك‌تر است، و در مرحله بعد نسبت به خويشاوندان، و بعد از آنها نسبت به تمام افراد اجتماع نيكى به خرج دهد تا همه بال و پر يكديگر باشند مخصوصاً افراد ضعيف را تحت حمايت قرار دهند تا در دامان دشمن نيفتند (وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى‌ ... وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً).
ج- تقويت بنيه مالى هر ملت، و از بين بردن فاصله طبقاتى نيز در زنده نگاه داشتن روح آن ملت، سهم فراوانى دارد كه يك ركن آن پرداختن زكاة است (وَ آتُوا الزَّكاةَ).