اين نكته را نيز نبايد فراموش كرد كه، ممكن است تكامل مذاهب به جائى برسد كه آخرين مذهب به عنوان «خاتم اديان» نازل گردد، به طورى كه دگرگونى در احكام آن بعداً راه نيابد (شرح كامل اين موضوع را در ذيل آيه ٤٠ «احزاب» در بحث خاتميت به خواست خدا خواهيم آورد).
گر چه معروف است يهود، نسخ را به كلى منكرند و به همين دليل دگرگونى قبله را بر مسلمانان ايراد مى‌گرفتند ولى، طبق منابع مذهبيشان ناچارند نسخ را بپذيرند.
چرا كه طبق گفته «تورات» هنگامى كه نوح عليه السلام از كشتى پياده شد، خداوند همه حيوانات را بر او حلال كرد، ولى اين حكم در شريعت موسى‌ عليه السلام نسخ شد، و قسمتى از حيوانات تحريم گشت.
در «تورات»، «سفر تكوين»، فصل ٩، شماره ٣ مى‌خوانيم: «و هر جنبنده‌اى كه زندگى نمايد براى تو طعام خواهد بود و همه را چون علف سبزه به شما دادم» «١» ولى عموميت اين حكم بعداً نسخ گرديد.
***
٢- منظور از «آيه» چيست؟
«آيه» در لغت، به معنى نشانه و علامت است و در قرآن در معانى گوناگونى به كار رفته از جمله:
١- فرازهاى قرآن كه با نشانه‌هاى خاصى از هم تفكيك شده و به آيه معروف است چنان كه در خود قرآن مى‌خوانيم: «تِلْكَ آياتُ اللَّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ». «٢»