تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦
«ستايش مخصوص خدا است كه مالك و پروردگار آسمانها و زمين، مالك و پروردگار جهانيان است». «١»
و مانند: قالَ فِرْعَوْنُ وَ ما رَبُّ الْعالَمينَ* قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما: «فرعون گفت پروردگار عالميان چيست؟* موسى در پاسخ گفت پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان اين دو است». «٢»
جالب اين كه در روايتى كه صدوق در كتاب «عيون الاخبار» از على عليه السلام نقل كرده چنين مىخوانيم: امام عليه السلام در ضمن تفسير آيه «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ» فرمود: رَبِّ الْعالَمِينَ هُمُ الْجَماعاتُ، مِنْ كُلِّ مَخْلُوقٍ مِنَ الْجَماداتِ وَ الْحَيَواناتِ: «ربّ العالمين اشاره به مجموع همه مخلوقات است اعم از موجودات بىجان و جاندار». «٣»
اما اشتباه نشود در ميان اين روايات تضادى وجود ندارد، زيرا اگر چه كلمه «عالمين» مفهومش گسترده و وسيع است، ولى از آنجا كه گل سر سبد مجموعه موجودات جهان «انسان» مىباشد، گاهى انگشت مخصوصاً روى او گذارده مىشود، و بقيه را تابع و در سايه او مىبيند، بنابراين اگر در روايت امام عليه السلام تفسير به انسانها شده به خاطر آن است كه هدف اصلى در اين مجموعه بزرگ انسانها هستند.
٨- اين نكته نيز قابل توجه است كه بعضى، عالم را به دو گونه تقسيم كردهاند: عالم كبير و عالم صغير، و منظورشان از عالم صغير وجود يك انسان است، چرا كه وجود يك انسان خود به تنهائى مجموعهاى است از نيروهاى مختلفى كه حاكم بر اين عالم بزرگ مىباشد، و در حقيقت انسان، نمونهبردارى