ترك اولى‌ نسبت به او عصيان محسوب مى‌شد، او به سرعت متوجه وضع خود شد و به سوى پروردگارش بازگشت.
در اين كه منظور از «كَلِمات» چه بوده در پايان اين بحث سخن خواهيم گفت.
***
به هر حال آنچه نمى‌بايست بشود- يا مى‌بايست بشود- شد، و با اين كه توبه آدم پذيرفته گرديد، ولى اثر وضعى كار او كه هبوط بود تغيير نيافت، و چنان كه آيات فوق مى‌گويد: «ما به آنها گفتيم: همگى (آدم و حوا) به زمين فرود آئيد، هر گاه از جانب ما هدايتى براى شما آيد كسانى كه از آن پيروى كنند، نه ترسى دارند و نه اندوهگين خواهند شد» «قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَميعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ».
***
«ولى آنان كه كافر شوند و آيات ما را تكذيب كنند براى هميشه در آتش دوزخ خواهند ماند» «وَ الَّذينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ».
***
نكته‌ها:
١- كلماتى كه خدا بر آدم القاء كرد چه بود؟
در اين كه «كلمات» و سخنانى را كه خدا براى توبه به آدم تعليم داد چه سخنانى بوده است در ميان مفسران گفتگو است.
معروف اين است كه: همان جملات سوره «اعراف» آيه ٢٣ مى‌باشد: قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ‌تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرين: «گفتند:
خداوندا ما بر خود ستم كرديم، اگر تو ما را نبخشى و بر ما رحم نكنى از