جمع (قلوب و ابصار) آمده ولى «سمع»، همه جا در قرآن به صورت مفرد ذكر شده است اين تفاوت، حتماً نكته‌اى دارد، نكته آن چيست؟
پاسخ: درست است كه «سمع» در قرآن همه جا به صورت مفرد آمده و به صورت جمع (اسماع) نيامده است ولى «قلب و بصر» گاهى به صورت جمع مانند آيه فوق و گاهى به صورت مفرد مانند آيه ٢٣ سوره «جاثيه» آمده است: (وَ خَتَمَ عَلى‌ سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ وَ جَعَلَ عَلى‌ بَصَرِهِ غِشاوَة).
عالم بزرگوار مرحوم شيخ «طوسى» در تفسير «تبيان» از يكى از ادباى معروف چنين نقل مى‌كند: علت مفرد آمدن «سمع» ممكن است يكى از دو چيز باشد:
نخست: اين كه «سمع» گاهى به عنوان اسم جمع به كار مى‌رود و مى‌دانيم كه در اسم جمع معنى جمع افتاده و نيازى به جمع بستن ندارد.
ديگر: اين كه «سمع» مى‌تواند معنى مصدرى داشته باشد و مى‌دانيم مصدر دلالت بر كم و زياد هر دو مى‌كند و نيازى به جمع بستن ندارد.
به علاوه مى‌توان وجه ذوقى و علمى ديگرى براى اين تفاوت گفت و آن اين كه: تنوع ادراكات قلبى و مشاهدات با چشم، نسبت به «مسموعات» فوق العاده بيشتر است و به خاطر اين تفاوت، قلوب و ابصار به صورت جمع ذكر شده ولى «سمع» به صورت مفرد آمده است.
در فيزيك جديد نيز مى‌خوانيم: امواج صوتى قابل استماع تعداد نسبتاً محدودى است و از چندين ده هزار تجاوز نمى‌كند.
در حالى كه امواج نورها و رنگ‌هائى كه قابل رؤيت هستند از ميليون‌ها مى‌گذرد (دقت كنيد).
***