ولى با توجه به يك نكته پاسخ اين سؤال روشن مى‌شود و آن اين كه:
خداوند در عمق روح و باطن سرشت انسان، شعور مخصوص و نيروهاى ويژه‌اى قرار داده كه از طريق هدايت آن مى‌تواند، راه راست را پيدا كند و از شيطان و هواى نفس تبعيت ننمايد، به دعوت رهبران الهى پاسخ مثبت داده و خود را با آن هماهنگ سازد.
قرآن از اين فطرت مخصوص، به عهد خدا و پيمان الهى تعبير مى‌كند، در حقيقت اين يك «پيمان تكوينى» است نه تشريعى و قانونى، قرآن مى‌گويد:
أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَني‌ آدَمَ أَنْ لاتَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ* وَ أَنِ اعْبُدُوني‌ هذا صِراطٌ مُسْتَقيمٌ: «اى فرزندان آدم! مگر از شما پيمان نگرفتم كه شيطان را نپرستيد كه او دشمن آشكار شما است* و مرا پرستش كنيد كه راه راست همين است». «١»
پيدا است اين آيه اشاره به همان فطرت توحيد، خداشناسى و عشق به پيمودن راه تكامل است.
شاهد ديگر براى اين سخن، جمله‌اى است كه در نخستين خطبه «نهج البلاغه» از امير مؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم: فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ واتَرَ إِلَيْهِمْ أَنْبِيائَهُ لِيَسْتادُوهُمْ مِيثاقَ فِطْرَتِه: «خداوند پيامبران خويش را يكى پس از ديگرى به سوى مردم فرستاد تا از آنها بخواهند كه به پيمان فطرى خويش عمل كند». «٢»
به تعبير روشن‌تر خدا هر موهبتى به انسان ارزانى مى‌دارد، همراه آن عملًا پيمانى با زبان آفرينش از او مى‌گيرد، به او چشم مى‌دهد يعنى با اين چشم حقايق را ببين، گوش مى‌دهد يعنى صداى حق را بشنو ... و به اين ترتيب هر گاه انسان از