همچون راهبان مسيحى كه به كلى ترك دنيا گويند.
معتدل، از نظر علم و دانش، نه آن چنان بر دانسته‌هاى خود جمود دارند كه علوم ديگران را پذيرا نشوند، و نه آن گونه خود باخته‌اند كه به دنبال هر صدائى برخيزند.
معتدل، از نظر روابط اجتماعى، نه اطراف خود حصارى مى‌كشند كه از جهانيان به كلى جدا شوند، و نه اصالت و استقلال خود را از دست مى‌دهند كه همچون غرب‌زدگان و شرق‌زدگان در اين ملت و آن امت ذوب شوند!.
معتدل، از نظر شيوه‌هاى اخلاقى، از نظر عبادت، از نظر تفكر و خلاصه معتدل در تمام جهات زندگى و حيات.
يك مسلمان واقعى هرگز نمى‌تواند انسان يك بعدى باشد، بلكه انسانى است داراى ابعاد مختلف، متفكر، با ايمان، دادگر، مجاهد، مبارز، شجاع، مهربان، فعال، آگاه و با گذشت.
تعبير به حد وسط، تعبيرى است كه از يكسو مسأله شاهد و گواه بودن امت اسلامى را مشخص مى‌سازد؛ زيرا كسانى كه در خط ميانه قرار دارند مى‌توانند تمام خطوط انحرافى را در چپ و راست ببينند!
و از سوى ديگر، تعبيرى است كه دليل مطلب نيز در آن نهفته است، و مى‌گويد: اگر شما گواهان خلق جهان هستيد به دليل همين اعتدال و امت وسط بودنتان است. «١»
***
٣- امتى كه مى‌تواند از هر نظر الگو باشد
اگر آنچه را در معنى «امت وسط» در بالا گفتيم در ملتى جمع باشد، بدون