و ديگرى در مورد زكات كه رمز همبستگى‌هاى اجتماعى است و اين هر دو براى پيروزى بر دشمن لازم است، مى‌فرمايد:
«نماز را بر پا داريد و زكات را ادا كنيد» و با اين دو وسيله روح و جسم خود را نيرومند سازيد «وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ».
آنگاه اضافه مى‌كند: تصور نكنيد كارهاى نيكى را كه انجام مى‌دهيد و اموالى را كه در راه خدا انفاق مى‌كنيد از بين مى‌رود، نه، «آنچه از نيكى‌ها از پيش مى‌فرستيد آنها را نزد خدا (در سراى ديگر) خواهيد يافت» «وَ ما تُقَدِّمُوا لِانْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ».
سرانجام مى‌گويد: «خداوند به تمام اعمال شما بصير است» «إِنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ».
او به طور دقيق مى‌داند كدام عمل را به خاطر او انجام داده‌ايد، و كدام يك را براى غير او.
***
نكته‌ها:
١- «اصْفَحُوا» از ماده «صفح» در اصل به معنى دامنه كوه، پهنى شمشير، و يا صفحه صورت است، و اين جمله، معمولًا به معنى روى گرداندن و صرف نظر كردن به كار مى‌رود، و با قرينه جمله «فَاعْفُوا» معلوم مى‌شود اين روى بر گرداندن به خاطر قهر و بى اعتنائى نيست، بلكه به خاطر گذشت بزرگوارانه است.
ضمناً اين دو تعبير نشان مى‌دهد: مسلمانان حتى در آن زمان آن قدر قوت و قدرت داشتند كه عفو و گذشت نكنند و به مقابله با دشمنان بپردازند، ولى براى اين كه دشمن اگر قابل اصلاح است، اصلاح شود، نخست دستور به عفو و