كنند، لذا خداوند بعد از اين خطاب مخصوص، يك خطاب عام متوجه همه مسلمانان كرده تا تأكيد كند اين تغيير قبله به هيچ وجه يك امر خصوصى نيست بلكه براى عموم مسلمان‌ها است.
***
٥- آيا تغيير قبله به خاطر خشنودى پيامبر بود؟
جمله: قِبْلَةً تَرْضاها: «قبله‌اى كه از آن خشنود شوى» ممكن است اين توهم را ايجاد كند كه اين تغيير به خاطر خشنودى پيامبر صورت گرفت، ولى اين توهم با توجه به اين نكته از ميان مى‌رود كه بيت المقدس، قبله موقت بود، و پيامبر صلى الله عليه و آله انتظار اعلام قبله نهائى را مى‌كشيد كه با صدور فرمان آن، از يكسو زبان طعن يهود از مسلمانان قطع مى‌شد.
و از سوى ديگر موجبات علاقمندى بيشترى در مردم حجاز كه توجه خاصى به «كعبه» داشتند براى پذيرش آئين اسلام فراهم مى‌ساخت.
ضمناً اعلام قبله نخستين نيز اين اثر را داشت كه اسلام را از اين كه يك آئين نژادى باشد جدا كرد، به علاوه قلم بطلان بر بت‌هاى بت‌پرستان كه در كعبه قرار داشتند كشيده بود.
***
٦- كعبه مركز يك دائره بزرگ
اگر كسى از بيرون كره زمين به صفوف نمازگزاران مسلمان كه رو به سوى «كعبه» نماز مى‌خوانند بنگرد، دواير متعددى را مى‌بيند كه يكى در درون ديگرى قرار گرفته تا به كانون اصلى كه نقطه كعبه است مى‌رسد، و وحدت و مركزيت آن را مشخص مى‌سازد.
بدون ترديد اين قبله از برنامه‌اى كه مثلًا مسيحيان دارند كه همگى در هر جا