به هر حال در آيه مورد بحث، تنها به يكى از شرائط آن كه عدم آميزش با زنان (اعم از شب يا روز) است اشاره شده آن هم به خاطر ارتباط و پيوندى كه با مسأله روزه دارد.
***
٣- طلوع فجر
«فجر» در اصل، به معنى شكافتن است و اين كه از طلوع صبح تعبير به فجر شده به خاطر آن است كه پرده سياه شب با ظهور اولين سپيده صبح از هم شكافته مى‌شود.
در آيات مورد بحث، علاوه بر اين تعبير، تعبير به «حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَسْوَد» آمده است، جالب اين كه در حديثى مى‌خوانيم:
«عدى بن حاتم» خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله عرض كرد، من ريسمان سياه و سفيدى گذارده بودم و به آنها نگاه مى‌كردم تا به وسيله شناسائى آن دو از يكديگر آغاز وقت روزه را تشخيص دهم! پيامبر صلى الله عليه و آله از اين سخن چنان خنديد كه دندان‌هاى مباركش نمايان گشت.
فرمود: «اى پسر حاتم! منظور رشته سفيد صبح از رشته سياه شب در افق است كه آغاز وجوب روزه است». «١»
ضمناً بايد توجه داشت اين تعبير نكته ديگرى را نيز روشن مى‌سازد و آن شناختن صبح صادق از كاذب است، زيرا:
در پايان شب، نخست يك سفيدى بسيار كم رنگ به طور عمودى در آسمان پيدا مى‌شود كه آن را به دم روباه تشبيه كرده‌اند، اين همان صبح كاذب و