تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠٩
مىرويند، اين درختان نازپرورده، بسيار كممقاومت و كمدوامند، اگر چند روزى آب از پاى آنها قطع شود پژمرده مىشوند، و مىخشكند.
اما درختانى كه از لابلاى صخرهها در دل كوهها و بيابانها مىرويند و نوازشگر شاخههايشان از همان طفوليت طوفانهاى سخت، و آفتاب سوزان، و سرماى زمستان است، و با انواع محروميتها دست به گريبانند، محكم و با دوام و پر استقامت و سختكوش و سختجانند!.
روزه نيز با روح و جان انسان همين عمل را انجام مىدهد و با محدوديتهاى موقت به او مقاومت، قدرت اراده و توان مبارزه با حوادث سخت مىبخشد، و چون غرائز سركش را كنترل مىكند، بر قلب انسان نور و صفا مىپاشد.
خلاصه، روزه انسان را از عالم حيوانيت ترقى داده و به جهان فرشتگان صعود مىدهد، جمله لَعَلَّكُمْ تَتَّقُون: «باشد پرهيزگار شويد» اشاره به همه اين حقايق است.
و نيز حديث معروف: الصَّوْمُ جُنَّةٌ مِنَ النَّار: «روزه سپرى است در برابر آتش دوزخ» اشاره به همين موضوع است. «١»
در حديث ديگرى از على عليه السلام مىخوانيم: از پيامبر صلى الله عليه و آله پرسيدند: چه كنيم شيطان از ما دور شود؟
فرمود: الصَّوْمُ يُسَوِّدُ وَجْهَهُ، وَ الصَّدَقَةُ تَكْسِرُ ظَهْرَهُ، وَ الْحُبُّ فِي اللَّهِ وَ الْمُواظَبَةُ عَلَى الْعَمَلِ الصَّالِحِ يَقْطَعُ دابِرَهُ، وَ الإِسْتِغْفارُ يَقْطَعُ وَتِينَهُ: است با توصيف حال گرسنگان و محرومان، سيران را متوجه حال گرسنگان ساخت، ولى اگر اين مسأله جنبه حسّى و عينى به خود بگيرد اثر ديگرى دارد.
روزه به اين موضوع مهم اجتماعى رنگ حسّى مىدهد، لذا در حديث معروفى از امام صادق عليه السلام نقل شده كه «هشام بن حكم» از علت تشريع روزه پرسيد، امام عليه السلام فرمود: إِنَّما فَرَضَ اللَّهُ الصِّيامَ لِيَسْتَوِيَ بِهِ الْغَنِيُّ وَ الْفَقِيرُ وَ ذلِكَ أَنَّ الْغَنِيَّ لَمْيَكُنْ لِيَجِدَ مَسَّ الْجُوعِ فَيَرْحَمَ الْفَقِيرَ لِا نَّ الْغَنِيَّ كُلَّما أَرادَ شَيْئاً قَدَرَ عَلَيْهِ فَأَرَادَ اللَّهُ تَعالى أَنْ يُسَوِّيَ بَيْنَ خَلْقِهِ وَ أَنْ يُذِيقَ الْغَنِيَّ مَسَّ الْجُوعِ وَ الأَلَمِ لِيَرِقَّ عَلَى الضَّعِيفِ وَ يَرْحَمَ الْجائِعَ:
«روزه به اين دليل واجب شده است كه ميان فقير و غنى مساوات بر قرار گردد، و اين به خاطر آن است كه غنى، طعم گرسنگى را بچشد و نسبت به فقير اداى حق كند؛ چرا كه اغنياء معمولًا هر چه را بخواهند براى آنها فراهم است، خدا مىخواهد ميان بندگان خود مساوات باشد، و طعم گرسنگى و درد و رنج را به اغنياء بچشاند تا به ضعيفان و گرسنگان رحم كنند». «١»
راستى اگر كشورهاى ثروتمند جهان چند روز را در سال روزه بدارند و طعم گرسنگى را بچشند، باز هم اين همه گرسنه در جهان وجود خواهد داشت؟!
ج- اثر بهداشتى و درمانى روزه
در طب امروز، و همچنين طب قديم، اثر معجزآساى «امساك» در درمان انواع بيمارىها به ثبوت رسيده و قابل انكار نيست. كمتر طبيبى است كه در نوشتههاى خود اشارهاى به اين حقيقت نكرده باشد؛ زيرا مىدانيم عامل بسيارى