بنابراين، اگر سفر، سفر گناه باشد گر چه آنها ناچارند براى حفظ جان خود از غذاى حرام بخورند ولى گناهش در نامه عملشان نوشته خواهد شد، و به تعبير ديگر، اين ستمگران براى حفظ جان خود واجب است به حكم عقل از اين گوشت‌ها بخورند اما اين وجوب از مسئوليت آنها چيزى نمى‌كاهد، چرا كه در مسير غلط چنين اجبارى را پيدا كرده‌اند.
رواياتى كه مى‌گويد: اين آيه درباره كسانى است كه در راه قيام بر ضد امام مسلمين گام ننهند «١» نيز اشاره به همين حقيقت است، چنان كه در احكام نماز مسافر نيز وارد شده كه حكم نماز شكسته تنها براى مسافرانى است كه سفر آنها سفر حرام نباشد و لذا در ضمن روايات به جمله «غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ» براى هر دو حكم، استدلال فرموده‌اند (حكم نماز مسافر و حكم ضرورت خوردن گوشت‌هاى حرام). «٢»
و در پايان آيه مى‌فرمايد: «خداوند غفور و رحيم است» «إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ».
همان خداوندى كه اين گوشت‌ها را تحريم كرده با رحمت خاصش در موارد ضرورت شديد، اجازه استفاده از آن را داده است.
***