وسوسه‌هاى شيطان، معمولًا به همين صورت است، انسان را قدم به قدم و تدريجاً در پشت سر خود به سوى پرتگاه مى‌كشاند، اين موضوع منحصر به شيطان اصلى نيست، تمام دستگاه‌هاى شيطانى و آلوده براى پياده كردن نقشه‌هاى شوم خود از همين روش، خطوات «گام به گام» استفاده مى‌كنند، لذا قرآن مى‌گويد: از همان گام اول، بايد به هوش بود و با شيطان همراه نشد.
اين نكته، نيز قابل توجه است كه: در احاديث اسلامى كارهاى خرافى و بى منطق به عنوان «خطوات شيطان» معرفى شده است:
مثلًا در حديثى مى‌خوانيم: مردى قسم ياد كرده بود كه فرزند خود را (براى خدا) ذبح كند امام صادق فرمود: ذلِكَ مِنْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ: «اين از گام‌هاى شيطان است». «١»
در حديث ديگرى از امام باقر عليه السلام مى‌خوانيم: كُلُّ يَمِينٍ بِغَيْرِ اللَّهِ فَهِو مِنْ خُطُواتِ الشَّيْطانِ: «هر سوگندى به غير نام خدا باشد از گام‌هاى شيطان است». «٢»
باز در حديثى از امام صادق عليه السلام چنين مى‌خوانيم: «هر كس سوگند به ترك چيزى خورد كه انجام آن بهتر است، اعتنا به اين سوگند نكند و آن كار خير را به جا آورد، كفاره هم ندارد و اين از خطوات شيطان است». «٣»
***
٣- شيطان يك دشمن قديمى
اين كه در آخر آيه فوق شيطان دشمن آشكار معرفى شده است، يا به خاطر