تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤٤
انواع شرك اين است كه: انسان، غير خدا را قانونگذار بداند، و نظام تشريع و حلال و حرام را در اختيار او قرار دهد، آيات مورد بحث اين عمل را يك كار شيطانى معرفى كرده، مىفرمايد: «اى مردم از آنچه در زمين است حلال و پاكيزه بخوريد» «يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً».
«و از گامهاى شيطان پيروى نكنيد، كه او دشمن آشكار شما است» «وَ لاتَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ».
قابل توجه اين كه خطابهائى كه در قرآن مربوط به استفاده از غذاها است كم نيست، و معمولًا با دو قيد «حلال» و «طيّب» همراه است.
«حلال» چيزى است كه ممنوعيتى نداشته باشد، و «طيّب» به چيزهاى پاكيزه گفته مىشود كه موافق طبع سالم انسانى است، نقطه مقابل «خبيث» كه طبع آدمى از آن تنفر دارد.
«خُطُوات» جمع «خُطوة» (بر وزن قُربه) به معنى گام و قدم است و خطوات شيطان گامهائى است كه شيطان براى وصول به هدف خود و اغواء مردم بر مىدارد.
جمله «لاتَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ» در پنج مورد از قرآن مجيد به چشم مىخورد كه دو مورد آن در مورد استفاده از غذاها و روزىهاى الهى است، و در واقع به انسانها هشدار مىدهد اين نعمتهاى حلال را در غير مورد، مصرف نكنند، اين نعمتهاى الهى را وسيلهاى براى اطاعت و بندگى قرار دهند نه طغيان و فساد در ارض.
پيروى از اين گامهاى شيطان در حقيقت همان چيزى است كه در آيات ديگر قرآن به دنبال دستور استفاده از غذاهاى حلال ذكر شده است مانند: كُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَ لاتَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدين: «از روزىهاى الهى