الهى در منطق اسلام.
***
٢- آزمايش خدا همگانى است
از آنجا كه نظام حيات در جهان هستى نظام تكامل و پرورش است و تمامى موجودات زنده مسير تكامل را مى‌پيمايند، حتى درختان، استعدادهاى نهفته خود را با ميوه بروز مى‌دهند، همه مردم از انبياء گرفته تا ديگران طبق اين قانون عمومى مى‌بايست آزمايش شوند، و استعدادات خود را شكوفا سازند.
گر چه امتحانات الهى متفاوت است، بعضى مشكل، بعضى آسان و قهرا نتائج آنها نيز با هم فرق دارد، اما به هر حال آزمايش براى همه هست، قرآن مجيد به امتحان عمومى انسان‌ها اشاره كرده مى‌فرمايد: أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لايُفْتَنُون: «آيا مردم گمان مى‌كنند بدون امتحان رها مى‌شوند، نه، هرگز بلكه همگى بايد امتحان دهند». «١»
قرآن نمونه‌هائى از امتحانات پيامبران را نيز بازگو كرده است آنجا كه مى‌فرمايد: وَ إِذِ ابْتَلى‌ إِبْراهيمَ رَبُّه: «خداوند ابراهيم را امتحان كرد». «٢»
در جاى ديگر آمده است: فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرّاً عِنْدَهُ قالَ هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَني‌ أَ أَشْكُرُ أَمْ أَكْفُر: «هنگامى كه يكى از پيروان سليمان تخت بلقيس را در كمتر از يك چشم به هم زدن از راه دور براى او حاضر كرد، سليمان گفت اين از فضل و لطف خدا است براى اين كه مرا امتحان كند آيا شكرگزارى مى‌كنم يا كفران»؟. «٣»
***