تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠١
خود در برابر حوادث سخت ادامه دهد.
سربازان را براى اين كه از نظر جنگى نيرومند و قوى شوند به مانورها و جنگهاى مصنوعى مىبرند و در برابر انواع مشكلات: تشنگى، گرسنگى، گرما، سرما، حوادث دشوار، و موانع سخت، قرار مىدهند تا ورزيده و آبديده شوند.
و اين است رمز آزمايشهاى الهى.
قرآن مجيد به اين حقيقت در جاى ديگر تصريح كرده مىگويد: وَ لِيَبْتَلِيَ اللَّهُ ما في صُدُورِكُمْ وَ لِيُمَحِّصَ ما في قُلُوبِكُمْ وَ اللَّهُ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُور: «براى اين است كه خداوند آنچه را در سينه پنهان داريد بيازمايد و آنچه را در دلهاى شما است كاملًا خالص گرداند و او به همه اسرار درون شما آگاه است». «١»
امير مؤمنان على عليه السلام تعريف بسيار پر معنى در زمينه فلسفه امتحانات الهى دارد مىفرمايد: وَ إِنْ كانَ سُبْحانَهُ أَعْلَمَ بِهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ لَكِنْ لِتَظْهَرَ الأَفْعالُ الَّتِي بِها يُسْتَحَقُّ الثَّوابُ وَ الْعِقاب: «گر چه خداوند به روحيات بندگانش از خودشان آگاهتر است ولى آنها را امتحان مىكند تا كارهاى خوب و بد كه معيار پاداش و كيفر است از آنها ظاهر گردد». «٢»
يعنى صفات درونى انسان به تنهائى نمىتواند معيارى براى ثواب و عقاب گردد، مگر آن زمانى كه در لابلاى اعمال انسان خودنمائى كند، خداوند بندگان را مىآزمايد تا آنچه در درون دارند در عمل آشكار كنند، استعدادها را از قوه به فعل برسانند و مستحق پاداش و كيفر او گردند.
اگر آزمايش الهى نبود اين استعدادها شكوفا نمىشد و ميوههاى اعمال بر شاخسار درخت وجود انسان نمايان نمىگشت و اين است فلسفه آزمايش