تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣

هر معلمى كه تعليم مى‌دهد.
هر شخص سخاوتمندى كه بخشش مى‌كند.
و هر طبيبى كه مرهمى بر زخم جانكاهى مى‌نهد، ستايش آنها از ستايش خدا سرچشمه مى‌گيرد؛ چرا كه همه اين مواهب در اصل از ناحيه ذات پاك او است، و يا به تعبير ديگر حمد اينها، حمد خدا، و ستايش اينها ستايشى براى او است.
و نيز اگر خورشيد نورافشانى مى‌كند، ابرها باران مى‌بارند، و زمين بركاتش را به ما تحويل مى‌دهد، اينها نيز همه از ناحيه او است، بنابراين تمام حمدها به او بر مى‌گردد.
و به تعبير ديگر جمله «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ»، اشاره‌اى است هم به توحيد ذات و هم صفات و هم افعال (دقت كنيد).
٢- اصولًا توصيف «اللّه» در اينجا به «رَبِّ الْعالَمينَ»، در واقع از قبيل ذكر دليل بعد از بيان مدعا است، گوئى كسى سؤال مى‌كند: چرا همه حمدها مخصوص خدا است، در پاسخ گفته مى‌شود: براى اين كه او رَبِّ الْعالَمينَ و پروردگار جهانيان است.
قرآن مجيد مى‌گويد: الَّذي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلَقَهُ: «خداوند كسى است كه آفرينش هر چيزى را به بهترين صورت انجام داد». «١»
و نيز مى‌گويد: وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها: «هر جنبنده‌اى در زمين است روزيش بر خدا است». «٢»
٣- از كلمه «حمد» اين نكته نيز به خوبى استفاده مى‌شود كه خداوند همه اين مواهب و نيكى‌ها را با اراده و اختيار خود، ايجاد كرده است، بر ضد گفته آنان