رحمت عام خدا است كه شامل دوست و دشمن، مؤمن و كافر، نيكوكار و بدكار مى‌باشد؛ زيرا «باران رحمت بى‌حسابش همه را رسيده، و خوان نعمت بى‌دريغش همه جا كشيده» همه بندگان از مواهب گوناگون حيات بهره‌مندند، و روزى خويش را از سفره گسترده نعمت‌هاى بى‌پايانش بر مى‌گيرند، اين همان رحمت عام او است كه پهنه هستى را در بر گرفته و همگان در درياى آن غوطه‌ورند.
ولى «رحيم» اشاره به رحمت خاص پروردگار است كه ويژه بندگان مطيع، صالح و فرمان‌بردار است؛ زيرا آنها به حكم ايمان و عمل صالح، شايستگى اين را يافته‌اند كه از رحمت، بخشش و احسان خاصى كه آلودگان و تبهكاران از آن سهمى ندارند، بهره‌مند گردند.
تنها چيزى كه ممكن است اشاره به اين مطلب باشد آن است كه: «رحمان» در همه جا در قرآن به صورت مطلق آمده است كه نشانه عموميت آن است، در حالى كه «رحيم» گاهى به صورت مقيد ذكر شده كه دليل بر خصوصيت آن است مانند: وَ كانَ بِالْمُؤْمِنينَ رَحيماً: «خداوند نسبت به مؤمنان رحيم است» «١» و گاه به صورت مطلق مانند سوره «حمد».
در روايتى نيز از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: وَ اللَّهُ إِلَهُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ، الرَّحْمنُ بِجَمِيعِ خَلْقِهِ، وَ الرَّحِيمُ بِالْمُؤْمِنِينَ خاصَّةً:
«خداوند معبود همه چيز است، نسبت به تمام مخلوقاتش رحمان، و نسبت به خصوص مؤمنان رحيم است». «٢»
از سوئى ديگر «رحمان» را صيغه مبالغه دانسته‌اند كه خود دليل ديگرى بر