تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨
شدن بر كشتى و حركت روى امواج كوه پيكر آب كه هر لحظه با خطرات فراوانى روبرو بود، براى رسيدن به سر منزل مقصود، و پيروزى بر مشكلات به ياران خود دستور مىدهد هنگام حركت، و در موقع توقف كشتى «بسم اللّه» بگويند:
(وَ قالَ ارْكَبُوا فيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها). «١»
و آنها اين سفر پر مخاطره را سرانجام با موفقيت و پيروزى پشت سر گذاشتند، با سلامت و بركت از كشتى پياده شدند چنان كه قرآن مىگويد: (قيلَ يا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلامٍ مِنَّا وَ بَرَكاتٍ عَلَيْكَ وَ عَلى أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَك). «٢»
و نيز «سليمان» عليه السلام در نامهاى كه به ملكه «سبأ» مىنويسد، سر آغاز آن را «بسم اللّه» قرار مىدهد (إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيم ...). «٣»
و باز روى همين اصل، تمام سورههاى قرآن، با بسم اللّه آغاز مىشود تا هدف اصلى كه همان هدايت و سوق بشر به سعادت است از آغاز تا انجام با موفقيت و پيروزى و بدون شكست انجام شود.
تنها سوره «توبه» است كه بسم اللّه در آغاز آن نمىبينيم؛ چرا كه سوره «توبه» با اعلان جنگ به جنايتكاران «مكّه» و پيمانشكنان آغاز شده، و اعلام جنگ با توصيف خداوند به «رحمان و رحيم» سازگار نيست.
***
توجه به اين نكته لازم به نظر مىرسد كه: ما در همه جا بسم اللّه مىگوئيم، چرا بسم الخالق يا بسم الرازق و مانند آن نمىگوئيم؟!
نكته اين است: «اللّه»- چنان كه به زودى خواهيم گفت- جامعترين نامهاى خدا است و همه صفات او را يك جا بازگو مىكند، اما نامهاى ديگر اشاره به