«سيد مرتضى» دانشمند بزرگ شيعه مى‌گويد: «قرآن در زمان رسول اللّه به همين صورت كنونى جمع‌آورى شده بود». «١»
«طبرانى» و «ابن عساكر» از «شعبى» چنين نقل مى‌كنند: شش نفر از انصار، قرآن را در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله جمع‌آورى كردند. «٢»
و «قتاده» نقل مى‌كند: از «انَس» پرسيدم: چه كسى قرآن را در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله جمع‌آورى كرد؟ گفت: چهار نفر كه همه از انصار بودند: ابى بن كعب، معاذ، زيد بن ثابت، و ابو زيد «٣»
و بعضى روايات ديگر كه نقل همه آنها به طول مى‌انجامد.
به هر حال، علاوه بر اين احاديث كه در منابع شيعه و اهل تسنن وارد شده انتخاب نام «فاتحة الكتاب» براى سوره «حمد»- همان گونه كه گفتيم- شاهد زنده‌اى براى اثبات اين موضوع است.
***
سؤال:
در اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد: چگونه مى‌توان اين گفته را باور كرد با اين كه در ميان گروهى از دانشمندان معروف است قرآن پس از پيامبر صلى الله عليه و آله جمع‌آورى شده؟ (به وسيله على عليه السلام يا كسان ديگر).
در پاسخ اين سؤال بايد گفت: اما قرآنى كه على عليه السلام جمع‌آورى كرد تنها خود قرآن نبود بلكه مجموعه‌اى از قرآن و تفسير و شأن نزول آيات، و مانند آن بود.
و اما در مورد «عثمان»، قرائنى در دست است كه: نشان مى‌دهد، «عثمان»