تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨

محتواى سوره حمد
هفت آيه‌اى كه در اين سوره وجود دارد هر كدام اشاره به مطلب مهمى است:
١- «بِسْمِ اللَّهِ» سر آغازى است براى هر كار، و استمداد از ذات پاك خدا را به هنگام شروع در هر كار به ما مى‌آموزد.
٢- «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ» درسى است از باز گشت همه نعمت‌ها و تربيت همه موجودات به «اللّه»، و توجه به اين حقيقت كه همه اين مواهب از ذات پاكش سرچشمه مى‌گيرد.
٣- «الرَّحْمنِ الرَّحيمِ» اين نكته را بازگو مى‌كند كه اساس خلقت، تربيت و حاكميت او بر پايه رحمت و رحمانيت است، و محور اصلى نظام تربيتى جهان را همين اصل تشكيل مى‌دهد.
٤- «مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ» توجهى است به معاد، و سراى پاداش اعمال، و حاكميت خداوند بر آن دادگاه عظيم.
٥- «إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعينُ»، توحيد در عبادت و توحيد در نقطه اتكاء انسان‌ها را بيان مى‌كند.
٦- «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ» بيانگر نياز و عشق بندگان به مساله هدايت و نيز توجهى است به اين حقيقت كه هدايت‌ها همه از سوى او است!
٧- سرانجام آخرين آيه اين سوره، ترسيم واضح و روشنى است از «صراط مستقيم» راه كسانى است كه مشمول نعمت‌هاى او شده‌اند، و از راه مغضوبين و گمراهان جدا است «صِراطَ الَّذينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ».
و از يك نظر اين سوره به دو بخش تقسيم مى‌شود: