تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٥
بدبختى، شباهت زيادى به داستان آدم عليه السلام دارد، بلكه فرعى از آن اصل كلى محسوب مىشود، خداوند در آيه مورد بحث و آيات متعددى بعد از آن، فرازهاى مختلفى از زندگى بنى اسرائيل و سرنوشت آنها را بيان مىكند، تا آن درس تربيتى كه با ذكر سرنوشت آدم، آغاز شد در اين مباحث تكميل گردد.
روى سخن را به «بنى اسرائيل» كرده چنين مىگويد: «اى بنى اسرائيل به خاطر بياوريد نعمتهاى مرا كه به شما بخشيدم، و به عهد من وفا كنيد تا من نيز به عهد شما وفا كنم، و تنها از من بترسيد» «يا بَني إِسْرائيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُونِ».
در حقيقت اين سه دستور (يادآورى نعمتهاى بزرگ خدا، وفاى به عهد پروردگار، و ترس از نافرمانى او) اساس تمام برنامههاى الهى را تشكيل مىدهد.
ياد نعمتهاى او، انسان را به معرفت او دعوت مىكند، و حس شكرگزارى را در انسان بر مىانگيزد، سپس توجه به اين نكته كه اين نعمتها بى قيد و شرط نيست و در كنار آن خدا عهد و پيمانى گرفته، انسان را متوجه تكاليف و مسئوليتهايش مىكند، و بعد از آن نترسيدن از هيچ كس و هيچ مقام در راه انجام وظيفه، سبب مىشود انسان همه موانع را در اين راه از پيش پاى خود بر دارد و به مسئوليتها و تعهدهايش وفا كند؛ چرا كه يكى از موانع مهم اين راه ترسهاى بى دليل از اين و آن است، به خصوص در مورد بنى اسرائيل، كه سالها زير سيطره فرعونيان قرار داشتند و ترس جزء بافت وجود آنها شده بود.
***
نكتهها:
١- يهود در مدينه
جالب اين كه طبق تصريح بعضى از مورخان قرآن، سوره «بقره» نخستين