نه تنها عملًا عصيان كرد، از نظر اعتقاد نيز معترض بود، و به اين ترتيب خودبينى و خودخواهى، محصول يك عمر ايمان و عبادت او را بر باد داد، و آتش به خرمن هستى او افكند، و كبر و غرور، از اين آثار بسيار دارد!.
تعبير «كانَ مِنَ الْكافِرِيْن» نشان مى‌دهد او قبل از اين فرمان نيز حساب خود را از مسير فرشتگان و اطاعت فرمان خدا جدا كرده بود، و در سر فكر استكبار مى‌پروراند، و شايد به خود مى‌گفت: اگر دستور خضوع و سجده به من داده شود قطعاً اطاعت نخواهم كرد، ممكن است جمله ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ «آنچه را كتمان مى‌كرديد» اشاره‌اى به اين معنى باشد.
در حديثى كه در تفسير «قمى» از امام عسكرى عليه السلام نقل شده نيز همين معنى آمده است. «١»
***
٢- آيا سجده براى خدا بود يا آدم؟
شك نيست كه «سجده» به معنى «پرستش» براى خدا است؛ چرا كه در جهان، هيچ معبودى جز خدا نيست، و معنى توحيد عبادت، همين است كه غير از خدا را پرستش نكنيم.
بنابراين، جاى ترديد نخواهد بود كه فرشتگان براى آدم «سجده پرستش» نكردند، بلكه سجده براى خدا بود ولى به خاطر آفرينش چنين موجود شگرفى، و يا اين كه سجده براى آدم كردند اما سجده به معنى «خضوع» نه پرستش.
در كتاب «عيون الاخبار» از امام على بن موسى الرضا عليهما السلام چنين مى‌خوانيم:
كانَ سُجُودُهُمْ لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ عُبُودِيَّةً وَ لإِدَمَ إِكْراماً وَ طاعَةً لِكَوْنِنا فِي صُلْبِه!: